Σάββατο, 12 Ιουλίου 2014

Η χώρα των χαμένων πέναλτι

 

Η παλίρροια που ενέπνευσε το ολοκληρωτικό ποδόσφαιρο, η πρωτοπορία των Ολλανδών, που είναι cool, γι αυτό, όπως συμπεραίνει ο Αντώνης Καρπετόπουλος, χάνουν στα πέναλτι...

Κάθε φορά που η Ολλανδία φτάνει στη διαδικασία των πέναλτι θυμάμαι ένα ωραίο βιβλίο που έχει γραφτεί για το ποδόσφαιρό της από ένα Αγγλο αθλητικογράφο που λέγεται Ντέιβιντ Γουίνερ: ο τίτλος του είναι «Brilliant Orange: The Neurotic Genius of Football», το συνιστώ σε όσους αγαπάνε το ποδόσφαιρο των Ολλανδών, αλλά δυστυχώς δεν έχει εκδοθεί στα ελληνικά.
Σε ένα από τα κεφάλαια του, αν θυμάμαι καλά γιατί έχουν περάσει χρόνια που το βιβλίο έχει περάσει από τα χέρια μου, ο Ρίνους Μίχελς φαίνεται να συζητάει με ένα φίλο του μηχανικό για το τι είναι η Ολλανδία και τι έχει δώσει στον κόσμο.
Ο μηχανικός του λέει ότι αυτό που χαρακτηρίζει τους Ολλανδούς είναι ότι γνωρίζουν να εκμεταλλεύονται το χώρο καλύτερα από κάθε άλλο λαό στην Ευρώπη.
«Δες την παλίρροια» του λέει. «Εμείς την εκμεταλλευόμαστε, ενώ άλλοι λαοί τρόμαζαν και απέδιδαν την ύπαρξή της σε θεϊκές δυνάμεις». Στη θέα της παλίρροιας, σύμφωνα με το συγγραφέα του βιβλίου, ο Μίχελς εμπνεύστηκε την μεγαλύτερη ποδοσφαιρική επανάσταση που έγινε ποτέ, δηλαδή αυτό που οι Ολλανδοί ονόμασαν «Τotaalvoetbal», οι Αγγλοι «Τotal football» κι εμείς «ολοκληρωτικό ποδόσφαιρο».
Στην πραγματικότητα ο Μίχελς εξέλιξε ένα σύστημα που ως παίκτης εξέλιξε διδαχτεί από ένα άγγλο προπονητή του ονόματι Τζακ Ρέινολντς, αλλά εγώ προτιμώ τις ωραίες ιστορίες και σας συμβουλεύω να κάνετε το ίδιο.

Υποτίθεται ότι ο Μίχελς (φωτο) σκέφτηκε ότι μια ομάδα πρέπει να μάθει να κινείται όλη μαζί προς την επίθεση και όλη μαζί να επιστρέφει στην άμυνα – σαν παλιρροϊκό κύμα. Αυτή η σκέψη έφερε και όλα τα συνακόλουθα: οι παίκτες έπρεπε να κινούνται πολύ και χωρίς τη μπάλα, οι επιθετικοί να πρεσάρουν, οι αμυντικοί να συμμετέχουν στο επιθετικό παιγνίδι κτλ. Για να μπορεί να γίνουν όλα αυτά έπρεπε οι παίκτες να γίνουν πιο αθλητές, η προπόνηση να είναι περισσότερο εξειδικευμένη, η φυσική κατάσταση να είναι δουλειά ειδικών κτλ. Ο Μίχελς και οισυνοδοιπόροι του δεν δημιούργησαν απλά ένα νέο ποδοσφαιρικό σύστημα, αλλά έβαλαν στο ποδόσφαιρο πολύ επιστήμη: τίποτα πλέον δεν ήταν απλό μετά τη δική τους εμφάνιση.

Ποδοσφαιρική πρωτοπορία

Έκτοτε οι Ολλανδοί είναι παρόντες σε κάθε ποδοσφαιρική πρωτοπορία έτσι ή αλλιώς. Το νέο ποδόσφαιρο απαιτεί κατήχηση και οι ίδιοι καταλαβαίνουν πως αυτό μπορεί να γίνει σωστότερά στις ακαδημίες: αυτές του Αγιαξ αποκτούν μυθικές διαστάσεις. Όταν ο Σάκι θέλει να πείσει τους Ιταλούς ότι μια ομάδα μπορεί να αμύνεται καλύτερα καλύπτοντας τους χώρους, αντί να κυνηγά παίκτες, φέρνει μαζί του στη Μίλαν τρεις Ολλανδούς. Όταν τα θέλω του Κρόιφ βρίσκουν στη Βαρκελώνη ανταπόκριση, γεννιέται το ποδόσφαιρο της Μπαρτσελόνα όπου κατοχή μπάλας και επίθεση είναι συνώνυμα.
Οι Ολλανδοί, από το 1970 και μετά, είναι οι φορείς μιας νέας κουλτούρας: οι προπονητές τους οργανώνουν και σημειώνουν, κάνουν μετρήσεις, απαιτούν προπονήσεις με ένταση, φτιάχνουν σπουδαίους αθλητές. Ολο αυτό γίνεται σαφώς πιο ενδιαφέρον αν προσμετρήσει κανείς και τα επιπλέον στοιχεία της κουλτούρας τους, κυρίως αυτή την cool αντιμετώπιση της ζωής: ο Τεν Κάτε έλεγε ότι το σημαντικότερο στο ποδόσφαιρο είναι το επόμενο ματς, εννοώντας ότι είναι ανώφελη η εσωστρέφεια, η μανιακή αυτοκριτική, η αναζήτηση ντε και καλά του λάθους που προηγήθηκε. Έτσι είναι όλοι οι καλοί Ολλανδοί.

Κάποια στιγμή ο συγγραφέας του βιβλίου περιγράφει μια ιστορία όπου ένας δημοσιογράφος πηγαίνει να βρει τον Ρέζενμπρινκ (φωτο), τον άνθρωπο που στον τελικό του 1978 σημάδεψε το δοκάρι του Φιλιόλ ένα λεπτό πριν το ματς με την Αργεντινή πάει στην παράταση. Τον ρωτά αν έχει ξεπεράσει ποτέ αυτό το σοκ, αφού έχει υπάρξει πρωταγωνιστής σε μια από τις διασημότερες χαμένες ευκαιρίες όλων των εποχών. Ο Ρέζενμπρινκ του απαντά ότι δεν έπαθε κανένα σοκ! «Από τη θέση που ήμουν οι πιο πολλοί δεν θα έβρισκαν ποτέ την εστία» του λέει και προσθέτει πως «αυτό που έγινε ήταν ό,τι καλύτερο μπορούσε να γίνει».
«Μα η Ολλανδία δεν πήρε το παγκόσμιο κύπελλο κι αυτό είναι ένα δράμα» αντιτείνει ο δημοσιογράφος. «Όχι» του λέει ο βετεράνος διεθνής, «δράμα είναι να πεθάνει κάποιος, από όσο θυμάμαι κανείς δεν έπαθε τίποτα». Αυτοί είναι οι Ολλανδοί: λίγο αλαζόνες και πολύ cool, αλλά πάντα προετοιμασμένοι, πάντα με ένα σχέδιο, πάντα προσηλωμένοι στο στόχο.

Τα πέναλτι δεν είναι για ... cool ανθρώπους

Γιατί τα θυμάμαι όλα αυτά όταν αστοχούν στα πέναλτι; Γιατί το καταραμένο ποδόσφαιρο προβλέπει συχνά στις μεγάλες διοργανώσεις ως τελική λύση μια δοκιμασία τελείως έξω από την αντίληψη των Ολλανδών για το τι είναι το ποδόσφαιρο και την ίδια στιγμή εντελώς αταίριαστη με την επιτηδευμένη τους χαλαρότητα: τα πέναλτι. Αυτά τα ρημάδια τα πέναλτι είναι η μόνη ποδοσφαιρική διαδικασία στην οποία όποια κι αν είναι η προετοιμασία, μικρή σημασία έχει.
Δεν υπάρχει σε αυτά καμία δυνατότητα επιστημονικής προσέγγισης, πέραν ίσως από το να αλλάξεις τον τερματοφύλακα όπως έκανε ο Φαν Xααλ με την Κόστα Ρίκα: κι αυτό όμως πιο πολύ και από προετοιμασία ήταν ένα ρίσκο. Τα πέναλτι είναι η Νέμεση του ολλανδικού ποδοσφαίρου: δεν μπορεί ν αλλάξουν ή να εκμοντερνιστούν, δεν σηκώνουν σπουδαία ανάλυση, δεν είναι εύκολα για χαλαρούς ανθρώπους.

Τα πέναλτι είναι η κερκόπορτα από την οποία μπαίνει το παλιό ποδόσφαιρο στο γήπεδο, αυτό που οι Ολλανδοί άλλαξαν. Απαιτούν ψυχή, καθαρό μυαλό, κρύο αίμα, συχνά και λίγη τύχη – κι όλα αυτά είναι αξίες παραδοσιακές που ελάχιστη σχέση έχουν με την ολλανδική προσέγγιση του ποδοσφαίρου. Για μένα είναι μια σπουδαία διαδικασία τα πέναλτι, γιατί συχνά σε αυτά φαίνονται ποιοι αληθινά πιστεύουν στη νίκη και η πίστη στη νίκη είναι στο ποδόσφαιρο συχνά το αληθινό μυστικό της επιτυχίας. Αλλά αυτό δεν έχει τίποτα το επιστημονικό, τίποτα το ολλανδικό.
Χθες βράδυ ενώ οι Αργεντίνοι χαλούσαν τον κόσμο κατακτώντας το Σάο Πάουλο σκεφτόμουν ότι οι Ολλανδοί σε ένα ποδόσφαιρο που δεν θα υπήρχε η διαδικασία των πέναλτι θα είχαν ένα σωρό τίτλους. Αλλά τι ποδόσφαιρο θα ήταν αυτό;

 http://www.sport24.gr/stiles/mundo-karpet-show/h_xwra_twn_xamenwn_penalti.2911187.html

Ανάρτηση από:dimiourgia-epikinonia.blogspot.gr

 photo signature_zpsd2a79fd8.jpg