Σάββατο, 4 Οκτωβρίου 2014

Αντικύθηρα: Η βουτιά για νέες έρευνες στο ναυάγιο και σε live streaming


Αντικύθηρα: Η βουτιά για νέες έρευνες στο ναυάγιο και σε live streaming
 0

Του Γιώργου Λαμπίρη

Το 1953 και το 1976 ο Ζακ Κουστώ βουτούσε στην υποθαλάσσια περιοχή των Αντικυθηρων, αναζητώντας στοιχεία νέα στοιχεία από το περίφημο ναυάγιο που βρέθηκε εκεί το 1900 από Σύμιους σφουγγαράδες, ανακαλύπτοντας τον περίφημο μηχανισμό και τον έφηβο των Αντικυθήρων.

"Η Επιστροφή στα Αντικύθηρα"

Το 2014, μετά από έρευνες που προηγήθηκαν στο πέρασμα μεταξύ Κυθήρων και Κρήτης, η ιστορία καταγράφει την "Επιστροφή στα Αντικύθηρα", όπως ονομάζεται το φιλόδοξο εγχείρημα της Ελληνικής Εφορίας Εναλίων Αρχαιοτήτων σε συνεργασία με το Ωκεανογραφικό Ινστιτούτο Woods της Μασαχουσέτης.

(ΦΩΤ: O Αλέξανδρος Σωτηρίου)

Οι έρευνες του 2013 στο υποβρύχιο πέρασμα

Όπως είχε πει σε συνέντευξή της στο news.gr, η επικεφαλής της Εφορίας Εναλίων Αρχαιοτήτων, Αγγελική Σίμωσι, το 2012 πραγματοποιήθηκε η πρώτη επιστροφή στο νησί. "Το θέμα των Αντικυθήρων δεν είχε κλείσει οριστικά, έπρεπε να βρεθεί η ευκαιρία και να συνεχιστεί η Έρευνα. Κατά την έρευνα του 2012 ανελκύστηκαν τα μολύβδινα στελέχη μιας ξύλινης άγκυρας και ένας αμφορέας χαρακτηριστικός του φορτίου του. Όμως δεν αρκεστήκαμε στα ευρήματα αυτά, δεν γνωρίζαμε μάλιστα εάν ανήκουν στο ίδιο ναυάγιο ή σε ένα δεύτερο πλησίον αυτού", όπως έλεγε η ίδια λίγες ημέρες νωρίτερα.

Με αφορμή την έναρξη των αρχαιολογικών ερευνών στην περιοχή, τη Δευτέρα 15 Σεπτεμβρίου, επικοινωνήσαμε με έναν από τους δύτες που συμμετέχουν στις έρευνες. Μέλος του Αμερικανικικού Ωκεανογραφικού Ινστιτούτου, Woods, ο Αλέξανδρος Σωτηρίου, μας μεταφέρει τις πρώτες εικόνες από το σημείο.

"Σε live streaming η πορεία των ερευνών"

"Ξεκινήσαμε κάνοντας κάποιες δοκιμές σε κεραίες εταιρείας κινητής τηλεφωνίας 4g πάνω από το σημείο του ναυαγίου. Στόχος είναι να ανεβάζουμε σε live streaming εικόνα από τις έρευνες στο βυθό των Αντικυθήρων σε ταχύτητα που φτάνει τα 95 mbps από κινητό τηλέφωνο. Έτσι θα έχει και ο κόσμος που ενδιαφέρεται, τη δυνατότητα να μαθαίνει για τις εξελίξεις στην περιοχή", περιγράφει ο κύριος Σωτηρίου.
"Παράλληλα τοποθετούμε μόνιμα αγκυροβόλια για να φιλοξενήσουμε σκάφη, τα οποία θα συμβάλλουν στις έρευνες, ενώ από την Τρίτη ξεκινούν οι δοκιμαστικές καταδύσεις μέσα στο λιμάνι σε συνδυασμό με τη δοκιμή του υποβρυχίου οχήματος Autonomus Underwater Vehicle (AUV), το οποίο θα χαρτογραφήσει ολόκληρη την περιοχή. Αυτή τη στιγμή βρισκόμαστε στο στάδιο της προετοιμασίας και τις προσεχείς ημέρες θα εγκαταστήσουμε όλα τα απαραίτητα μηχανήματα στο σημείο των ανασκαφών", σημειώνει ο ίδιος.
Η αποστολή των δυτών, οι οποίοι θα βουτήξουν στα Αντικύθηρα, έφτασε την Κυριακή στην περιοχή με το καταδυτικό σκάφος Ποσειδών, μήκους 13 μέτρων και όλο τον απαραίτητο εξοπλισμό.
Για τον Σωτήρη Αλεξάνδρου δεν είναι η πρώτη φορά που συμμετέχει σε υποβρύχιες αρχαιολογικές έρευνες. Στα Αντικύθηρα μάλιστα, είχε βρεθεί τόσο το 2013, όσο και το 2012 σε προηγούμενες ανασκαφές, ενώ είναι ιδιαίτερα έμπειρος με διαρκή παρουσία σε υποβρύχιες επιχειρήσεις από το 1997 έως και σήμερα.

"Η κατάδυση είναι εργαλείο"

Για εκείνον, όπως λέει, "η κατάδυση είναι ένα εργαλείο. Όπως ακριβώς το κατσαβίδι. Στο χέρι του καθενός είναι το πώς θα το χρησιμοποιήσει. Εγώ αποφάσισα ότι πέρα από τη γνωριμία μου με το βυθό ήθελα να κάνω και κάτι πιο συναρπαστικό όπως αυτό που κάνω τώρα. Μόνο και μόνο, το να βρίσκεται κανείς στο βυθό και να αναπνέει κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας είναι εξαιρετικά ενδιαφέρον. Πόσο μάλλον, όταν βρίσκεσαι σε επαφή με έναν άγνωστο κόσμο, αρκετές χιλιάδες χρόνια πριν", παραδέχεται.
Η "Επιστροφή στα Αντικύθηρα", αναμένεται να διαρκέσει περίπου ένα μήνα. Σημαντικό εργαλείο στις έρευνες θα αποτελέσει η στολή υψηλής τεχνολογίας Exosuit, η οποία κατασκευάστηκε από την καναδική εταιρεία Nuytco Research.

Η Exosuit επιστρέπει στους δύτες να παραμείνουν αρκετή ώρα σε μεγάλο βάθος, το οποίο φτάνει ακόμα και τα 300 μέτρα, ενώ παρέχει τη δυνατότητα άμεσης επιστροφής στην επιφάνεια χωρίς την υποχρέωση στάσεων, καθώς δεν χρειάζεται η διαδικασία της αποσυμπίεσης.
Στο διάστημα των ερευνών, οι ενδιαφερόμενοι θα μπορούν να παρακολουθούν όλες τις εξελίξεις από την επίσημη σελίδα που δημιουργήθηκε ειδικά για τις έρευνες στα Αντικύθηρα http://antikythera.whoi.edu. Εκεί θα φιλοξενείται υλικό και φωτογραφίες από την πορεία των ανασκαφών, καθώς και βίντεο σε ζωντανή μετάδοση στη διάρκεια της υποβρύχιας περιπέτειας των δυτών.



http://www.news.gr/ellada/nea-ths-perifereias/article-wide/175212/antikythhra-h-voytia-gia-nees-erevnes-sto-nafagio.html 

 

 

Μηχανισμός των Αντικυθήρων

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Το κύριο θραύσμα του μηχανισμού. Αθήνα, Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο
Ο μηχανισμός των Αντικυθήρων[1] (γνωστός και ως αστρολάβος των Αντικυθήρων ή υπολογιστής των Αντικυθήρων) είναι ένα αρχαίο τέχνημα που πιστεύεται ότι ήταν ένας μηχανικός υπολογιστής και όργανο αστρονομικών παρατηρήσεων, που παρουσιάζει ομοιότητες με πολύπλοκο ωρολογιακό μηχανισμό.

Η ανακάλυψη

Ανακαλύφθηκε σε ναυάγιο ανοικτά του Ελληνικού νησιού Αντικύθηρα μεταξύ των Κυθήρων και της Κρήτης. Με βάση τη μορφή των ελληνικών επιγραφών που φέρει χρονολογείται μεταξύ του 150 π.Χ. και του 100 π.Χ., αρκετά πριν από την ημερομηνία του ναυαγίου, το οποίο ενδέχεται να συνέβη ανἀμεσα στο 87 π.Χ. και 63 π.Χ.. Θα μπορούσε να ήταν κατασκευασμένο μέχρι μισόν αιώνα πριν το ναυάγιο. Το ναυάγιο ανακαλύφθηκε το 1900 σε βάθος περίπου 40 με 64 μέτρων και πολλοί θησαυροί, αγάλματα και άλλα αντικείμενα, ανασύρθηκαν από Συμιακούς σφουγγαράδες και βρίσκονται σήμερα στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο στην Αθήνα.
Στις 17 Μαΐου 1902 ο μαθηματικός και τ. Υπουργός Παιδείας Σπυρίδων Στάης πρόσεξε ότι ένα από τα ευρήματα είχε έναν οδοντωτό τροχό ενσωματωμένο και εμφανείς επιγραφές με αστρονομικούς όρους.
Ο μηχανισμός είναι το αρχαιότερο σωζόμενο μηχάνημα με γρανάζια, και μάλιστα πολύ πολύπλοκο. Είναι φτιαγμένος από μπρούντζο και είχε ξύλινο πλαίσιο. Έχει προβληματίσει και συναρπάσει πολλούς ιστορικούς της επιστήμης και της τεχνολογίας αφότου ανακαλύφθηκε. Η πιο αποδεκτή θεωρία σχετικά με τη λειτουργία του υποστηρίζει ότι ήταν ένας αναλογικός υπολογιστής, όσο και ψηφιακός υπολογιστής σχεδιασμένος για να υπολογίζει και απεικονίζει τις κινήσεις των ουρανίων σωμάτων, τις εκλείψεις ηλίου και σελήνης, τις φάσεις της σελήνης. Πρόσφατες λειτουργικές ανακατασκευές της συσκευής υποστηρίζουν αυτήν την ανάλυση. Από τις πρόσφατες έρευνες καταρρίφθηκε η θεωρία ότι εμπεριέχει ένα διαφορικό γρανάζι, όμως ο ανακαλυφθείς μηχανισμός της κίνησης της Σελήνης είναι ακόμα πιο εντυπωσιακός, καθότι δίνει τη δυνατότητα μεταβλητής γωνιακής ταχύτητας στον άξονα που κινεί τη Σελήνη (δεύτερος Νόμος Κέπλερ).
Γραφική απεικόνιση του μηχανισμού
Ο καθηγητής Ντέρεκ ντε Σόλα Πράις (Derek De Solla Price), φυσικός και ιστορικός της επιστήμης που εργαζόταν στο Πανεπιστήμιο του Γέηλ, δημοσίευσε ένα άρθρο για τον μηχανισμό αυτό στο περιοδικό Scientific American τον Ιούνιο του 1959, όταν ακόμα ο μηχανισμός δεν είχε μελετηθεί πλήρως. Το 1973 ή το 1974 δημοσίευσε τη μονογραφία του με τίτλο «Γρανάζια από τους Έλληνες», βασισμένη σε σάρωση του μηχανισμού με ακτίνες γ που πραγματοποίησε ο ακτινοφυσικός του Ε.ΚΕ.Φ.Ε. «Δημόκριτος» Χαράλαμπος Καράκαλος. Ο Πράις υποστήριξε ότι η συσκευή αυτή θα μπορούσε να είχε κατασκευαστεί από τη Σχολή του Απολλωνίου στη Ρόδο. Τα συμπεράσματά του δεν έγιναν αποδεκτά από τους ειδικούς της εποχής, οι οποίοι πίστευαν ότι οι Αρχαίοι Έλληνες είχαν το θεωρητικό υπόβαθρο αλλά όχι και την απαιτούμενη πρακτική τεχνολογία για μια τέτοια κατασκευή.
Η μελέτη του συνεχίζεται από Άγγλους και Έλληνες ειδικούς των Πανεπιστημίων του Κάρντιφ, των Αθηνών, της Θεσσαλονίκης, του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου και του Μορφωτικού Ιδρύματος Εθνικής Τραπέζης, σε μια διαπανεπιστημιακή ομάδα. Η σύγχρονη έρευνα υποστηρίζεται από την τελευταία τεχνολογία με τη βοήθεια μεγάλων εταιρειών, με πρωτοποριακά προγράμματα ψηφιακής απεικόνισης και έναν ειδικό τομογράφο, ο οποίος κατασκευάστηκε ειδικά για την έρευνα του μηχανισμού των Αντικυθήρων. Τα αποτελέσματα την έρευνας επιβεβαίωσαν ότι ο μηχανισμός φέρει 30 οδοντωτούς τροχούς οι οποίοι περιστρέφονται γύρω από 10 άξονες. Η λειτουργία του μηχανισμού κατέληγε σε τουλάχιστον 5 καντράν, με έναν ή περισσότερους δείκτες για το καθένα. Με τη βοήθεια του τομογράφου έχουν διαβαστεί αρκετές από τις επιγραφές που υπήρχαν στις πλάκες και στους περιστρεφόμενους δίσκους, οι οποίες εμπεριέχουν αστρονομικούς και μηχανικούς όρους, και έχουν χαρακτηριστεί από τους ειδικούς ως ένα είδος "εγχειριδίου χρήσης" του οργάνου.
Ο μηχανισμός αυτός έδινε, κατά την επικρατέστερη σύγχρονη άποψη, τη θέση του ήλιου και της σελήνης καθώς και τις φάσεις της σελήνης. Μπορούσε να εμφανίσει τις εκλείψεις ηλίου και σελήνης βασιζόμενος στον βαβυλωνιακό κύκλο του Σάρου. Τα καντράν του απεικόνιζαν επίσης τουλάχιστον δύο ημερολόγια, ένα ελληνικό βασισμένο στον Μετωνικό κύκλο και ένα αιγυπτιακό, που ήταν και το κοινό "επιστημονικό" ημερολόγιο της ελληνιστικής εποχής.

Προσπάθειες ανακατασκευής

Ανακατασκευή του μηχανισμού των Αντικυθήρων. Εθνικό Μουσείο των Αθηνών
Μια μερική ανακατασκευή του μηχανισμού πραγματοποιήθηκε από τον Αυστραλό επιστήμονα των υπολογιστών Άλαν Τζωρτζ Μπρόμλεϋ (Allan George Bromley, 1947-2002), του Πανεπιστημίου του Σίδνεϋ και τον ωρολογοποιό του Σίδνεϋ Φρανκ Πέρσιβαλ (Frank Percival). Η έρευνα αυτή ώθησε τον Μπρόμλεϋ να επανεξετάσει την ανάλυση ακτίνων Χ του Πράις. Ο Μπρόμλεϋ, με τη βοήθεια του Βρετανού Μάικλ Ράιτ, παρήγαγε επίσης νέες και ακριβέστερες ακτινοσκοπήσεις (απεικονίσεις με ακτίνες Χ) του μηχανισμού οι οποίες μελετήθηκαν από έναν μαθητή του, τον Μπέρναρντ Γκάρντνερ (Bernard Gardner), το 1993.
Αργότερα, ένας Βρετανός κατασκευαστής μηχανικών πλανηταρίων1 ονόματι Τζων Γκληβ (John Gleave) κατασκεύασε ένα λειτουργικό αντίγραφο του μηχανισμού. Σύμφωνα με την ανακατασκευή του, η ανάγνωση του εμπρόσθιου τροχού υποδεικνύει την ετήσια πορεία του Ήλιου και της Σελήνης διαμέσου του Ζωδιακού Κύκλου κατά το Αιγυπτιακό ημερολόγιο. Η ανάγνωση του επάνω οπίσθιου τροχού παριστάνει μια περίοδο τεσσάρων ετών και συσχετίζεται με άλλες ενδείξεις που παριστάνουν τον Μετωνικό κύκλο των 235 συνοδικών μηνών, ο οποίος ισούται με 19 ηλιακά έτη. Συνοδικός μήνας ονομάζεται η περίοδος που μεσολαβεί ανάμεσα σε δύο νέες σελήνες. Η ανάγνωση του κάτω οπίσθιου τροχού σκιαγραφεί τον κύκλο ενός και μόνου συνοδικού μήνα, ενώ ένας δευτερεύων τροχός καταγράφει το σεληνιακό έτος των 12 συνοδικών μηνών.
Μια ακόμη ανακατασκευή έγινε το 2002 από τον Μάικλ Ράιτ (Michael Wright), τότε έφορο μηχανολογίας μηχανικής του Μουσείου της Επιστήμης του Λονδίνου, σε συνεργασία με τον Μπέρναρντ Γκάρντνερ από το Σίδνεϋ.
Επίσης Ο μαθηματικός Διονύσιος Κριάρης [1] έκανε το 1999 μια πρώτη ανακατασκευή, βασισμένη στο μοντέλο του Πράις. Ακολούθησε μια ακόμα το 2007 με ακόμη μεγαλύτερη λεπτομέρεια, καθότι βασίζεται στα αποτελέσματα των νέων ερευνών από το Πρόγραμμα Έρευνας για τον Μηχανισμό των Αντικυθήρων [2].
Τα θραύσματα του πρωτοτύπου φυλάσσονται στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο της Αθήνας. Στη συλλογή χαλκών βρίσκονται σε προθήκη τα τρία μεγαλύτερα θραύσματα.

Ιστορική καταγωγή και εξέλιξη του μηχανισμού

Για την ικανότητα κατασκευής πολύπλοκων μηχανισμών από γρανάζια, έχουμε πολύ λίγες πληροφορίες, γιατί ουσιαστικά σαφή αναφορά στους οδοντωτούς τροχούς έχουμε για πρώτη φορά από τον αλεξανδρινό μηχανικό Ήρωνα. Όμως υπάρχουν ενδείξεις που υποδεικνύουν τον Αρχιμήδη ή και τον Κτησίβιο ως πιθανούς εφευρέτες του οδοντωτού τροχού.
Ο Αρχιμήδης είναι γνωστός για τις πολύπλοκες κατασκευές του που αναπαριστούσαν τις κινήσεις των άστρων και των πλανητών στο στερέωμα, έχουμε όμως πληροφορίες μόνο για το τι λειτουργίες εκτελούσαν και όχι για το πως τις εκτελούσαν. Πιθανότατα όμως ο τρόπος λειτουργίας τους να ήταν παρόμοιος με του μηχανισμού των Αντικυθήρων. Τη σφαίρα του Αρχιμήδη έχουν αναφέρει οι Πάππος, Πρόκλος, Σέξτος Εμπείρικος, Φιρμίκιος, Μαρτιανός Καπέλλα, Οβίδιος και Τερτυλλιανός, όμως την σημαντικότερη μαρτυρία δίνει ο Κικέρων.
Στα πρώιμα στάδια της εξέλιξης παρόμοιων μηχανισμών βρίσκουμε τα ηλιακά ρολόγια, αρχικά στατικά και αργότερα μεταφερόμενα. Τα μεταφερόμενα ηλιακά ρολόγια είναι κοντινοί πρόγονοι του μηχανισμού των Αντικυθήρων.
Με τα νεότερα ευρήματα γίνεται φανερό ότι η τεχνολογία των οδοντωτών τροχών διατηρήθηκε εν μέρει και στο Βυζάντιο, δεδομένου ότι έχει βρεθεί ένας απλούστερος μηχανισμός κατασκευασμένος τον 5ο-6ο αιώνα. Μάλιστα αντίστοιχος μηχανισμός περιγράφεται από τον μεταγενέστερο Άραβα Αλ Μπιρουνί. Ένα μεγάλο ποσοστό των τεχνολογικών κατακτήσεων στον τομέα αυτό αφομοιώθηκε από τους Άραβες. Όπως είναι επίσης γνωστό, πλήθος αρχαίων ελληνικών πραγματειών έχουν διασωθεί μόνο σε αραβικές μεταφράσεις. Οι Άραβες πειραματίστηκαν με διάφορα σχέδια και κατασκευές για να αποδείξουν την ορθότητα των ελληνικών κειμένων.
Η τεχνολογία των οδοντωτών τροχών εξελίχθηκε μεταξύ άλλων στην ωρολογοποιία που εμφανίστηκε και άνθησε τον 13ο και 14ο αιώνα.

Πρόσφατες έρευνες

Το πρόγραμμα έρευνας του μηχανισμού των Αντικυθήρων (Πανεπιστήμιο Αθηνών, Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Πανεπιστήμιο Κάρντιφ) διεξήγε μελέτες και διεθνές συνέδριο στην Αθήνα, στις 30 Νοεμβρίου 2006 και την 1 Δεκεμβρίου, στο οποίο ανακοινώθηκαν τα αποτελέσματα των πρόσφατων ερευνών. Συμμετείχαν ειδικοί της ιστορίας των μηχανισμών και της αρχαίας ελληνικής αστρονομίας και τεχνολογίας. Ταυτόχρονα, τα αποτελέσματα της πρώτης φάσης της έρευνας δημοσιεύτηκαν στο περιοδικό Nature. Στις 7 Απριλίου του 2008, σε εκδήλωση που οργανώθηκε στην Αθήνα από την Εταιρεία Μελέτης Αρχαίας Ελληνικής Τεχνολογίας [3], οι ειδικοί της ελληνοβρετανικής ερευνητικής ομάδας ανακοίνωσαν τα σημεία στα οποία επικεντρώνεται η συνέχιση της έρευνας με τη συνεργασία ειδικών από τον χώρο της Ιστορίας της Επιστήμης.
Παράλληλα, ο Μαικλ Ράιτ, που είναι ο μοναδικός ερευνητής που έχει επεκτείνει το υλικό του μοντέλο έτσι ώστε να περιλαμβάνει τις κινήσεις των 5 πλανητών που ήταν γνωστοί στην αρχαιότητα (Ερμή, Αφροδίτη, Άρη, Δία και Κρόνο), αναθεώρησε το μηχανικό του μοντέλο με βάση τα τελευταία αποτελέσματα των ερευνών. Για τις κινήσεις των πλανητών δεν υπάρχουν άμεσες μηχανικές ενδείξεις από τα θραύσματα του μηχανισμού, παρά μονάχα τα ονόματα δύο πλανητών (της Αφροδίτης και πιθανώς του Ερμή) στις πρόσφατα αναγνωσθείσες επιγραφές. Παρουσίασε το αναθεωρημένο μοντέλο του σε εκδήλωση του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών, στην Αθήνα στις 6 Μαρτίου 2007, στα πλαίσια του προγράμματος: "Επιστήμης κοινωνία".

 

Ανάρτηση από:dimiourgia-epikinonia.blogspot.gr

 photo signature_zpsd2a79fd8.jpg