Σάββατο, 30 Μαΐου 2015

Πρώτη Σερρών :Βιβλίο ενότητα πέμπτη: ΠΡΩΤΑΙΙΚΟΙ ΑΝΤΙΛΑΛΟΙ αφιέρωμα στον αγαπητό φίλο και χωριανό μου για την καταπληκτική συγγραφική δουλειά ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΑΘ. ΔΑΣΚΑΛΟΥΔΗ




Καλησπέρα σας , εύχομαι στον κάθε ένα και  στην κάθε μία από εσάς υγεία ευτυχία και ειρήνη.
Σήμερα σας παρουσιάζω τον αγαπημένο φίλο και συγχωριανού μου, Παναγιώτη Α. Δασκαλούδη συγγραφέα δύο εκπληκτικών βιβλίων με θέμα:
τα ήθη , τα  έθιμα , τις παραδόσεις και ντόπιο λαλιές του χωριού μας. 
Είναι ένα έργο πολύ σημαντικό, μιας και η συγκέντρωση, η έρευνα και αξιολόγηση του υλικού, η ταξινόμηση και επεξεργασία του, απαιτεί υπομονή-επιμονή και κατάθεση ψυχής.
Οι αναγνώστες των βιβλίων, οι νεότεροι θα μάθουν και θα αποκτήσουν γέφυρα με το παρελθόν και την κουλτούρα μιας άλλης εποχής που έχει άμεση σχέση με την πολιτισμό  μας και οι μεγαλύτεροι θα θυμηθούν στιγμές χαράς και θλίψης, κομμάτια ζωής που έχουν περάσει και μένουν άσβεστα στην μνήμη της ψυχής τους. 
Αγαπητέ Παναγιώτη, θερμά συγχαρητήρια για το δημιουργικό σου εγχείρημα , μια καταγραφή ενός ολόκληρου πολιτισμού της αγαπημένης μας Πρώτης. 
Τα θερμά συγχαρητήρια μας για την προσπάθεια και ελπίζω οι φίλοι και οι φίλες αναγνώστες να το αναδείξουν πρώτο στην καρδιά τους και στην σκέψη τους.
Άποψη του blog μας είναι ότι αυτά τα βιβλία πρέπει να βρίσκονται στην βιβλιοθήκη του Δήμου Πρώτης και γνωρίζω την ευαισθησία του Δήμου μας  για τα πολιτιστικά δρώμενα  τα ήθη και τα έθιμα του χωριού μας και της περιοχής.
Σημαντικά και χρήσιμα ..εργαλεία για τα ήθη και τα έθιμα μας.

Έχει γράψει 2 βιβλία τα οποία  είναι

1) ΠΡΩΤΑΙΙΚΟΙ ΑΝΤΙΛΑΛΟΙ ΜΑΡΤΙΟΣ 2010

2) ΤΑ ΠΑΛΙΑ ΜΑΣ ΜΟΥΧΑΜΠΕΤΙΑ
Σήμερα σας παρουσιάζω το πρώτο.
Νούνης Π.Παύλος


ΠΡΩΤΑΙΙΚΟΙ ΑΝΤΙΛΑΛΟΙ

Παναγιώτης Αθ. Δασκαλούδης
ΛΟΧΑΓΟΣ (ΠΒ) Ε.Α.

Από το στήσιμο της ντερβένας του Καναρά και η ντερβένα
 του Αγίου Γεωργίου αρχές δεκαετίας 80   
Αρχείο Π. Δασκαλούδη (2)

Ενότητα Πέμπτη
ΛΕΞΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ – ΠΡΩΤΑΙΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ


Αβγαταίνω, μπλουντιρεύου.
Αγγείο, Αγκιό .
Αγκάθι, πατσάδι.
Αγκομαχώ, γκουγκώ.
Άγονο, χάχρια.
Αγοροπωλησία, αλιζβιρίς.
Αγορά, πιάτσα.
Άγουρος και άγριος , άγρους.
Αγράμματος, ντιπ ντουβάρι, κουτσούρι.
Αγρότης, τσιφτσής.
Αγροτιά, τσιφτσιλίθκου.
Αγροφύλακας, αντραγάτς.
Αγωγός, κάραβους.
Αγωνιώ, έχου αγουνσάδα.
Αδιαθετώ, έχω μπαγκαϊλίκ είμι μισιαφέιζ.
Αδιαχώρητο, πουλύ μπιιλιούκι.
Αδυνάτησε, έφιξει.
Αέρας (δυνατός ανεμοστρόβιλος),) τφάνι.
Αετός, καρτάλι.
Αιφνιδιάζω, ξηπάζου.
Ακάθαρτος, μισκίνς βρουμιάρς.
Ακαθόριστος, κουτουρού, όπους λάχει.
Ακέραιος , ακαίργιους.
Ακαμάτης, χαϊρσζ.
Άκαρδος, ντιπ γάδαρους.
Ακολουθώ, ακλουθώ.
Ακόντιο, σαρίκι.
Άκουγαν, άγκαν.
Αλαλαγμός, τσιρουμάχιμα.
Αλμυρό, τσιτσέλα, λύσσα.
Αλλήθωρος, τσιανγκαβόιζ.
Αλουμίνιο, αλμίνι.
Αμέθυστος, Αϊξ.
Αμπαρώνω, μανταλώνου.
Αμυχή, τζουγκραματιά.
Ανάβω, μπουμπουτώ.
Αναιρώ, πισμανεύου.
Αναίσθητος, μπαϊλτζμένους.
Ανακουφίζω, γκιουφσιντώ.
Ανάμεικτος, μπιρδιμένους.
Αναπαύομαι (ξαπλώνω δίχως να κοιμάμαι, τεντώνομαι ), ουζαντώ.
Ανάπηρος, σακάτς.
Ανάστημα, μπόι.
Ανέκδοτο, μασάλι.
Ανελκυστήρας, αναβατώρι.
Ανέχομαι, κάνου καμπούλι, (υπομονή).
Ανήλικος, τσιουτσιέκι.
Ανίκανος (σεξουαλικά), αζγκ΄νς.
Ανόητος, χαμένου παρτάλι.
Ανοξείδωτος, αζγκούργιαστους.
 Άιντε, άντι.
Αντίδωρο, Άγια μπουκούδα.
Αντίχειρας, μπασπαρμάκι.
Ανύπαντρος, μπικιάρς.
Ανύπαρκτος, άφανους.
Άνω, άναβα.
Άνω κάτω (ανακατεμένα όλα), κιραμδαργιό, θα σ παλαβής τα μαλλιά, όλα ντέβιρ.
Άπλωσα, απήλουσα.  Άπλωσε τα ρούχα, απήλουστα τα ρούχα.
Αρουραίος, Αγριουμπουτκός.
Απέναντι, αγνάδια.
Απευθείας, μπιρντέν.
Αποδοκιμάζω, καζρντίζου.
Αποκεφαλίζω, κόβου ντου πατσιά τ.
Απολύω, απουλνώ.
Από παλαιά, αντάν μπαμπατάν.
Από παλιά, μπιρ ζαμαντάν.
Απολύω, απουλνώ.
Απρόθυμος, δεν είνι μουκαέτς.
Απροσεξία, σιασιρτζμάδα.
Απρόσεχτος, σιασιρτζμένους, σιασκίνς.
Απωθώ, γκντώ.
Αράχνη, ρουγαλίδα.
Αριστερός, ζιρβός.
Αρρωσταίνω, μπρουμτώ (μεταφορικά).
Ασβός, μπουρσούκι.
Ασκί, τουλούμι.
Ασπρίζω, έχει την έννοια του ασβεστώνω.
Άτακτος, κατακάτστους.
Άφθονος, πουλύς, μπόλικους.
Αφουγκράζομαι, αφκριούμει.
Αχλάδι-αχλαδιά, απίδι - απθιά.
Άψητος, άβραστους, ζουντανός .
Βαλτώνω, λαμώνου.
Βάραθρο, λόφκα.
Βαρήκοος, ντιπ κφάλα.
Βαρώ, κουπανίζου.
Βάτραχος, βάθρακας.
Βελόνα, σούγκλα.
Βέργα, τσιουμάκα.
Βιαστικός, γουργός.
Βιβλίο, κιτάπι.
Βλάστησε, απόλκει.
Βλέπω, χτάζου.
Βλέφαρο, γκλέφαρους.
Βόλος, τζιτζιλί.
Βοσκός, τσιόμπανους.
Βουλώνω, στουμπώνου.
Βουνό, βνό.
Βράζω, χουχλαντώ.
Βράχος, βράχουμα.
Βρέφος, μπιμπούδι.
Βροντώ, κάνου σιαματάν.
Βυζαίνω, βζάνου.
Γαρυφαλλιά, καρουφλιά.
Γαρύφαλλο, καρουφύλι.
Γδέρνω, ξιπιστώνου.
Γδύνω, ξιαβρακώνου.
Γεμίζω, γιουμόζου,(Προστακτική αντί γέμισε, γιόμου).
Γεράκι, χίμπους.
Γκρεμίζω, γκιουρλουντώ.
Γκρεμός, τράφους.
Γλυκόξινος, μαϊχόσκους.
Γλυκοχάραμα, φέγκους.
Γνάθος, τσιαγνές.
Γουδί, (πέτρινινο μεγάλο) στούμπους.
Γρατσουνιά, τζουγκράνζμα.
Γρύλος, τσίρκλας.
Γυμνός, γκουλιάρι.
Γυναικολόγος, μάμους.
Γύφτος, γιούφτους.
Γωνία, κόχη.
Δαμάζω, ημιρεύου.
Δάχτυλο, δάχλου.
Δειλός, φουβιτσιάρς, κακάτσιους.
Δεξαμενή (χτιστή νερού), στέρνα.
Δέρμα, τουμάρι.
Δερμάτινος, πιτσένιους.
Δέρνω, κουπανίζου ,σιαμαρλαντώ,ζουπανκίζου,ξλιάζου.
Δήμαρχος, κουτζιάμπασης.
Διάθεση, κέφια.
Διανυκτερεύω, ξινιχτώ.
Διαπραγματεύομαι, κάνου αλιζβιρίσι.
Διάσημος, ουνουμαστός.
Διάρροια, βγάσμου,τσίλα, κλιάκουμα (Έκανε διάρροια τσλίθκει ή κλιακόθκει).
Διεύθυνση, σύσταση.
Διήγημα (Μικρό), παραμθούδι.
Δικαστής, αβουκάτς.
Δίπλα, σνάβλακα.
Δοχείο, αγκιό .
Δυνατός, ντιρέκι.
Δωμάτιο, ουντάς, κάμαρη.
Δώρο, μπαξίς.
Έγχρωμος, παρδαλός.
Έθιμο, αντέτι.
Εισβάλλω, ζντρουμώνουμει.
Εμπριμέ, μπαϊραμλίθκου.
Εθισμός, νταντάντζμα.
Εικόνα (βιβλίου), ζούδι.
Ελαφρύς, αλαφρύς.
Ελάχιστος, λιγούτσκους, μια τσμούδα, μια θριμούδα.
Εμετός, γκούρλισμα.
Εμπόδιο, μπόδουκλκας.
Εμπρός, σιαμπρουστά.
Έναρξη, αρχίνμα.
Ενέχυρο, αμανάτι.
Ενώνω, νταμώνου.
Εξάπτω, μπουμπουτώ, πατλαντώ.
Εξεγείρω, κουρντίζου.
Εξώγαμος , μπάσταρδους.
Επάγγελμα, δλειά.
Επάνω, απάν, σιαπάν, παν.
Επανωφόρι,  τζιουμπές.
Επιδειξίας, τσαρλατάνους, σαλιάρς.
Επίτηδες, μάξους.
Επιφυλάσσομαι, σκιάζουμει.
Εργαλείο, χαλέτι.
Εργένης, μπικιάρς.
Ερεθισμένο (πρησμένο σπυρί), μπαμπάνα.
Ετεροθαλής, μηλαδέρφι.
Ευθεία, ισχιάδι.
Εύθραυστος, γκιουβρέικους,  μι τ΄αυγά μανταλουμένους .
Ευκίνητος, θα ζλάπι.
Εύκολα, κουλάι.
Ευνουχίζω, μπουρντίζου.
Ευτραφής, μάτσκους.
Ευχαριστιέμαι, θιραπεύουμει.
Εχθρός, ντουσμάνς.
Ζάλη, μπαϊγκανλ΄κι.
Ζαλισμένος, μπαϊγκ΄νκους.
Ζακέτα, ζικέτα.
Ζαρωμένος, ζουργιάρκους.
Ζάχαρη, ζάχαρς.
Ζητιάνος, ζούτλας (οι πολλοί ζουτούλοι).
Ζιγκ ζαγκ,  κλούτσα.
Ζουλώ, ζλώ.
Ζουμί, ζμί.
Ζωέμπορας, τσιαμπάιζ.
Ζωστήρας, λουρί.
Ζωύφιο, μπουμπουρούδι.
Ζωώδης, θα πράμα.
Ηλίθιος, χαϊβανάς.
Ήπαρ, τζγέρι.
Ήσυχος, μουλουχτός.
Θάβω, παραχώνου.
Θάμνος, ουρμάνι, γκιουρλούκι.
Θεόρατος, μπαμπάτσκους.
Θηλάζω, βζάνου.
Θόρυβος, σιαματάς.
Ιδιότροπος, χουιλής.
Ίσως, μπέλκι.
Καβουρδισμένος, ξηρουψιμένους.
Καημός, καμός.
Καθαρός, μπουζάτους.
Καθρεφτίζομαι, γυαλίζουμει.
Κακόβουλος, ζανκιόρς.
Καλαμπόκι, μυσίρι.
Καμινάδα , μπουχαρής.
Καμπουριασμένος, μια χειριά άθρουπους, γίνκει κούπους, δγιο κάτια.
Καπέλο, σιάπκα.
Καπνός, ντουμάνι.
Καπνίζει τσιγάρο, φουρλαντά τσιγάρα,ντουμανλαντίζει.
Καρφί, σιάϊκα.
Κασσιτέρωμα, γάνουμα.
Καταβροχθίζω, παραζαμακώνου.
Καταγής, χαμλά, κατ.
Κατάκοπος, γίνκα ντάμα.
Καταπατώ (έκταση γης), ζαπώνου.
Κατευθείαν, μπιρντέν.
Κατοπινός, καταπουδνός.
Κατρακυλώ, κουρδουκλώ.
Κατσαρόλα, ντέτζιρς.
Καυτός, ζματσστός.
Καχεκτικός, ζουργιάκους.
Καψαλίζω, τσουκνίζου.
Κεφάλι, πατσί, πατσιάς, πατσιόλα, κρατούνα.
Κεφάλας (με μεγάλο κεφάλι), πατσιόλας , κρατνάς.
Kλαδάκι, τσακνούδι.
Κλειδώνω, μανταλώνου.
Κλειστός, σφαλστός.
Κλωνάρι, ντάλι.
Κλωσώ, μεταφορικά είμαι άρρωστος.
Κοιτάζω, χτάζου.
Κολυμπάω, κουλμπώ.
Κοντός, στούμπους, φιντάνμπουιλης, κουντουρμπατζιακλής.
Κοροϊδεύω, πιργιλώ.
Κότα, αρνίθα.
Κουβαλώ, κφανώ και κναβώ.
Κουβεντιάζω, κάνου μουχαμπέτι, μουχαμπιτιάζου..
Κουδούνι, γκδούνι (μεγάλο γκδούνα ή τσιάνι).
Κουκουβάγια, χουχλουβάια.
Κουνούπι, κνούπι.
Κουνάω, κνω.
Κουρτίνα, μπιρντές.
Κουτάβι, κτιάβι  κτιαβούδι.
Κουτουλάω, κουτρώ.
Κουτσομπολεύω, μεταφορικά σκατουτρώου.
Κοχλάζω (κόχλαζε), χουχλαντώ (χουχλαντούσει).
Κρόταφος, παραφτίδα.
Κρύο, μπουζ.
Κύλινδρος, γκύλντρας.
Κυνηγός, αβτζής.
Κυρτός (καμπουριασμένος), θα κούπους, δγιό κάτια.
Λαγήνι, κούπα.
Λαίμαργος, ταμακιάρς.
Λαμαρίνα, τσίγκους.
Λασπώνω, τσιαμουρλαντώ.
Λεκάνη, κουπάνα,λιγένι,λιγένα.
Λεμονάδα (κιτρικό οξύ), λιμόντουζου.
Λησμονώ, αστουχώ. Λησμόνησα, αστόισα.
Λιγοστεύω, μπιτίζου.
Λιχουδιά, ιχτιλ΄κι.
Λυπάμαι, αλπούμει.
Μάγος, γκιόζμπατζης.
Μαγικά, γκιοζμπατζιλίκια.
Μαγκάνι, μακαράς.
Μαδώ, ξιπουπλίζου.
Μασώ, ματσαλώ.
Μαστίχα, σακ΄ζι.
Μαχαίρι, τσιακτούδι.
Μεγάφωνο, χνι.
Μεράκι, καμός.
Μέση, καταμισχιούς.
Μετακινώ, ταράζου.
Μέτωπο, τότσκα.
Μηρυκασμός (μηρυκάζεται), μαρκιέτει.
Μητροπολίτης, Δισπότς.
Μισθός (μηνιάτικο), μηναίου.
Μούτρο, μούτσκα.
Μπάλα, τόπκα.
Μπόλικος, μπλουντιρός.
Μπουντρούμι, κουί.
Μπράβο, ασκ ουλσούν.
Μυτερός, σουγκλιρός.
Ναός, ακλησιά.
Νεοσσός, γκουλιαρούδι.
Νωχελικός, η όριξιτ βράζει θα σκατά.
Ξαστεριά, λαγάρα.
Ξαφνιάζω, ξιπάζου.
Ξεγυμνώνω, ξιγκουλιαρίζου.
Ξεδιάντροπος, ξιτσίπουτους.
Ξεπαγιάζω, μπουζιάζου.
Ξεπέφτω, μπρουμτώ.
Ξεροκέφαλος, πατσιόλας,κρατνάς,τούρλους.
Ξερός, πατράκι.
Ξεφλουδίζω, ξιφουλντώ.
Ξεχνώ, αστουχώ.
Ξημέρωμα, φέγγους.
Ξυλοφόρτωμα, ζουπανίκους.
Ογκόλιθος, τρανό βράχουμα.
Οικοδόμος, μάστουρας.
Ολωσδιόλου, ντιπ για ντιπ.
Ομελέτα, καλγανάς.
Ομπρέλα, παρασόλι.
Οραματίζομαι, κάνου μι του μυαλόμ μπαϊράμι.
Όσφρηση, μύρζμα.
Πεθαίνω, γκιμπιρντίζω.
Παιδί, ιβλιάτι.
Παλαβός, ιξίκς.
Παντόφλα, σλιαπατάρι.
Παντρεύτηκε, σμαζεύκει, ντη πατλάτσει ντη παήδα.
Παρτέρι, ουτζιάκι.
Παπαρούνα, μπόζια.
Παπούτσι, κουντούρι.
Πατούσα, πατούνα.
Παχύς, μι αξούγκια.
Πείνα, νισκάδα.
Πεισματάρης, γινατσής.
Πέος, τσιούκα.
Περιπλάνηση, (άσκοπη) σιουρτουκλέντζμα.
Πετρέλαιο, γκάζι.
Πιρούνι, μπινέλου.
Πισινός, κουλιά.
Πιτσιλώ, τσαγκρίζου.
Πληθαίνω, μπλουντηρεύου.
Πλούσιος, τσιουρμπατζής.
Ποδιά, πουδιά.
Ποίημα, πήμα.
Πονηριά, αλπίτκου.
Πονοκέφαλος, μπασιαρασί.
Ποντίκι, μπουτκός.
Ποτέ, (καθόλου), ίτσι.
Ποτήρι, μπαρντάκι.
Προέλαση, γιουρούσι.
Προκαταβολή, προυστάντζα.
Προσέγγιση, ζίγουμα.
Προσπαθώ, κάνω γκαϊρέτι.
Πρόχειρο, οτνάνι.
Πρώτος, μπιριντζίς.
Πώμα, στούμπουμα, βούλουμα.
Ραβδί, μικρό και λεπτό τσιουμάκα, μεγάλο και χοντρό ζόπα.
Ράμφισμα, κακαλάτζμα.
Ραμφίζω, κακαλαντώ.
Ραχάτι, γκελ κιφιμ γκελ.
Ρίχνω, σαβουρντώ.
Ρόπαλο, κόπανος.
Σακάκι, τζιουμπούδι.
Σαλβάρι, πουτούρι.
Σαλεύω, κνιούμει.
Σαλιγκάρια, σιαλιάκοι.
Σαρακοφαγωμένο, σκλικιάρκου, σκλικουφαγουμένου.
Σατανάς, διάλους.
Σαύρα, η μικρή σκουντουρίκα, η μεγάλη  φαρμάκα.
Σβήνω, ζβω, (προστακτική ζήβατου αντί σβήστου).
Σερσέμης, αλτσιάκς.
Σκιάχτρο, κουρκουλούκι.
Σκιά , νίσκιος.
Σκοντάφτω, πουδουκλώνουμει.
Σκοτάδι, ζουντάνι, καρανλ΄κ.
Σκουλήκι, σκλήκι.
Σκουντώ, μπουχτώ.
Σκούπα, φουρκάλι.
Σκουπίζω, φουρκαλώ.
Σόι, τζίνς.
Σπάσιμο, τζάκζμα.
Στάβλος, αχούρι.
Στάμνα, κούπα.
Στάνη, μαντρί.
Στενοχώρια, σικλέτι.
Στραγγιστό γιαούρτι, κατ΄κι.
Στραμπούληγμα, γκλάγκαγμα.
Στύλος (ξύλινος οριζόντιος), αγριντιά.
Σύγκρουση, κούτρημα.
Συκώτι, τζγέρι.
Συμμορία, τσιακαλαρία.
Σύρτης, μάνταλους.
Σφάζω, κόβω.
Σφεντόνα, σπλιάγκα.
Σφήκα, τσφήγκα.
Σωθικά, τζιάλιακα.
Ταγάρι, τουρβάς.
Ταμπούρλο, νταουλούδι.
Τανάλια, τζμπίδα.
Τζάκι, ουτζιάκι.
Τζίτζικας, τζίτζηρας.
Τουαλέτα, χαλές, κόχη.
Τράγος, προύτσιος, προυτσιάδι.
Τρακάρω, κουτρώ.
Τρελός, ιξίκς, λιψός, τσιαλτσμένους.
Τρελάθηκε, τσιάλτσει.
Τρέξιμο, πλάλμα, γκουσιαμάκι.
Τρέχω, πλαλώ.
Τριζόνι, τσίρκλας.
Τριφύλλι, γιουντζές.
Τροχάδην, πλαλώντας.
Τρυφερός, γκιουβρέικους.
Τρώγω, χάφτου, γκτώ (πόσο έφαγε, τιούλια γκούτσι).
Τσεμπέρι, σιαμί (το άσπρο κλάκα).
Τσιφούτης, τριμουδίμους.
Τσουβάλι, μπούρδα.
Τσουκνίδα, κουτσνίδα.
Τσόφλι, φλέτσιου.
Τυφλοπόντικας, ασπάλαγκας.
Τυφλός, γκαβός.
Υδράργυρος, γιάργιαρους.
Υπάρχοντα, καταντιό.
Υπομονή, γκαϊρέτι, καμπούλι.
Ύψωμα, μπαϊρι.
Φαλακρός, ντιπ λουξ.
Φαλλός, τσιούκα.
Φάντασμα, νίσκιουμα.
Φέτα, φιλί.
Φιστίκι, (με τη φλούδα κικιρίκι).
Φλιτζάνι, φιλτζιάνι, σιόλι.
Φλούδα, φλέτσα.
Φοβητσιάρης, χέζιους.
Φρατζόλα, κουλούρα .
Φτερό, φτηργό.
Φτωχός, τσιπλάκς.
Χαϊδεύω, καμαρώνου.
Χαιρέκακος, ζανκιόρς.
Χαρτζιλίκι, χαρτσλ΄κι.
Χαρτοπαιξία, κουμάρι.
Χαστούκι, σιαλτάκι.
Χείμαρρος, λάκους.
Χειράμαξα, αραμπούδι.
Χέλι, αχέλι.
Χλωμός, κιτρινιάρς.
Χοιρινός, γρουνίσιους.
Χούφτα, χιριά.
Χρώμα, μπουιά.
Χυδαίο, (το παιδί) σχαμάδι .
Χυδαίος, σχαμιρός.
Χωρατό, μασάλι.
Χωροφύλακας, μπουραντάς.
Ψάξιμο, νικάτουμα.
Ψιχάλισμα (πολύ ελαφρύ), απού καμιά κατσιρντά.
Ψυχιατρείο, λιμπέτι.
Ώθηση, σκούντμα, γκούντμα.


Από το στήσιμο της ντερβένας του Μπρίνου και 
της Τζιουμπανίνας  αρχές δεκαετίας 80 
Αρχείο Π. Δασκαλούδη (1)

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

ΕΥΧΑΡΙΣΤΗΡΙΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ


Επίλογος.
Από τον Δεκέμβριο του 2008, βλέποντας κάποιο προσωπικό αρχείο φωτογραφιών και αναπολώντας τις τότε εποχές, αποφάσισα να ασχοληθώ και  να γράψω έτσι απλά, κάποιες σημειώσεις - απομνημονεύματα από τα πρώτα χρόνια της ζωής μου. Η αλήθεια είναι πως σκοπός μου δεν ήταν να παρουσιάσω σε κοινό κάποια γραπτή εργασία, γιατί ποτέ στη ζωή μου δεν είχα το προτέρημα  της σωστής και ολοκληρωμένης παραγωγής σε γραπτό λόγο των σκέψεών μου και ότι κι αν έγραφα το έκανα πολύ επιπόλαια. Στη συνέχεια όμως, διαπίστωνα ότι ολοένα αυτό με τράβαγε ακόμη περισσότερο και μη μπορώντας τελικά να απαρνηθώ  αυτό το όνειρο ή αυτή την εσωτερική μου επιθυμία, μετά από αρκετή διαρκή ενασχόληση και μεγάλη υπομονή, συνέχισα και πιστεύω τελικά πως ίσως κάτι κατόρθωσα και έφτιαξα. Τώρα το αν αξίζει ή όχι ας το κρίνει ο κάθε αναγνώστης.
     Ξεκίνησα με την ενότητα «Η ζωή μας στην Πρώτη» που δεν ήταν τίποτε άλλο από την απλή ζωή που έζησα και ζήσαμε αρκετοί, στα είκοσι (20) χρόνια που παραμείναμε  στον τόπο αυτό.  
      Κατά τη διάρκεια της επαγγελματικής μου σταδιοδρομίας περιδιάβηκα αρκετούς τόπους της Ελλάδας και σ’ αυτή την πορεία διαπίστωσα ότι τα έθιμα της ιδιαίτερης Πατρίδας μου στη γέννηση, στις βαφτίσεις, στους αρραβώνες στους γάμους στις κηδείες και στα μνημόσυνα δεν διαφέρουν αρκετά από τα έθιμα άλλων περιοχών. Οι διαφορές και οι παραλλαγές τους  σ’ αυτά  είναι λίγες.
     Τα παιχνίδια που εξιστόρησα είναι μερικά από το σύνολο των πολλών που παίζονταν στην εποχή μου. Σίγουρα υπάρχουν και άλλα πολλά όπως  η μικρή Ελένη, η χρυσή βεργίτσα, το τυφλίτσι και άλλα προγενέστερα και μεταγενέστερα, τα οποία επειδή στην ηλικία μας δεν τα παίξαμε και δεν τα ζήσαμε, δεν τα σχολίασα.  
     Τα παραμύθια  που εξιστόρησα είναι αυτά τα λαϊκά παραμύθια που είναι πασίγνωστα σε όλους μας, πολλά από αυτά του Αισώπου και του Χότζα, με ιδιαίτερη όμως προφορά, που για μερικούς ίσως και ήταν  λίγο δύσκολο να αναγνωσθούν. Πιστεύω όμως εξαιτίας της διασημότητας  των σεναρίων τους δεν ήταν και τόσο δύσκολη η κατανόηση των νοημάτων τους και αν τα διάβασαν Πρωταίοι πιθανόν να γέλασαν.  
    Όσον αφορά τις προλήψεις και τις δεισιδαιμονίες, πολλές από αυτές είναι ίδιες και σε άλλες περιοχές και πολλές επίσης  επιζούν ακόμη και σήμερα.   
      Όταν άρχισα να γράφω μερικές λέξεις με Πρωταίικη προφορά,  ξεκίνησα συμβουλευόμενος ένα κοινό λεξικό και σιγά-σιγά, μία-μία λέξη προσπάθησα να την αποδώσω στη χωριάτικη διάλεκτο. Αντίθετα όμως ξεκινώντας από την αντίστροφη φορά και θέλοντας να μεταφέρω τις   Πρωταίικες λέξεις στην σημερινή δημοτική γλώσσα, διαπίστωσα πως ήταν τελείως διαφορετικό διότι, πρώτον  πολλές λέξεις για να αποδοθεί το νόημά τους θα έπρεπε να ερμηνευθούν με μια ολόκληρη πρόταση (για παράδειγμα τη λέξη «κρτσμάς» θα έπρεπε να την ερμηνεύσουμε: Τελευταία ημέρα εργασιών από το μάζεμα του καπνού καθώς επίσης και  του πασταλιάσματος  που συνοδευόταν με την παρασκευή γλυκού χαλβά σιμιγδαλένιου) και δεύτερον πολλές μα πάρα πολλές λέξεις, είναι παρμένες από την Τουρκική γλώσσα. Γεγονός είναι ότι λόγω επαγγέλματος υπήρξα γνώστης της Τουρκικής γλώσσας  και αυτό  με βοήθησε να αποδώσω την έννοια των λέξεων στην κυριολεκτική και στη μεταφορική τους σημασία. 
      Για αυτούς που έζησαν στο χωριό τα  περισσότερα που διάβασαν είναι γνώριμα. Για όσους  όμως δεν έζησαν στον τόπο αυτό, μπορεί να δυσκολεύτηκαν λίγο στην ανάγνωσή τους, αλλά όμως πιστεύω ότι γρήγορα  αντιλήφθηκαν το νόημά τους και ίσως μπορέσουν κάποια μέρα αν όχι να μιλήσουν τα Πρωταίικα,  τουλάχιστον να κατανοήσουν τα λεγόμενά μας. Ελπίζω ότι με λίγη προσπάθεια και καλή θέληση θα τα καταφέρουν.
 
 Από το στήσιμο της ντερβένας του Μπρίνου και της
 Τζιουμπανίνας  αρχές δεκαετίας 80 
Αρχείο Π. Δασκαλούδη (2)




Ευχαριστήριο σημείωμα.                                                                                                                                 
Τελειώνοντας ευχαριστώ το Θεό, γιατί πιστεύω ότι με βοήθησε σ’ αυτή την ευχάριστη για μένα απασχόληση ώστε να καταφέρω και να γράψω δυο τρεις προτάσεις σε βιβλίο, σχετικά με τη ζωή μας στο χωριό, ένα - δύο ηλικιωμένα άτομα  που νομίζω ήταν τα κατάλληλα πρόσωπα για να μου δώσουν μερικές πληροφορίες, τον Πρωταίο Καθηγητή  Πληροφορικής Οικονόμου Δημήτριο  και την Πρωταία Καθηγήτρια Φιλόλογο  Μαρία Αβερκιάδου      για τη βοήθειά της στις διορθώσεις των κειμένων. Έτσι, σιγά σιγά κατάφερα να παρουσιάσω αυτή την εργασία μου γραπτά και η ανησυχία μου είναι μόνο μία, μήπως δηλαδή δεν τα κατάφερα και τόσο καλά. Προσωπικά εμένα μου ΦΤΑΝΕΙ Η ΧΑΡΑ ΜΟΥ, γιατί πιστεύω ότι κάτι καλό κατάφερα για τον τόπο μου και η σιγουριά μου, δίχως να θέλω να αυτοδιαφημιστώ, πως μερικοί που το διαβάσουν θα γελάσουν και θα ευχαριστηθούν από την παραδοσιακή αλήθεια που συγκέντρωσα. Δεν αποκλείω ότι μπορεί, άθελά μου, να έχω κάνει κάποια λάθη, κάποιους να έχω θίξει  καθώς επίσης να έχω μπερδέψει κάποια από τα Κύρια ονόματα των συγχωριανών μου. Ζητώ συγνώμη προκαταβολικά και όσοι το θέλουν ας μου το πουν, το δέχομαι καλοπροαίρετα. Για ένα είμαι σίγουρος, ότι ο τόπος μας έχει λαογραφικό ανάστημα πάρα πολύ αξιόλογο.


ΤΕΛΟΣ





Επιμέλεια ανάρτηση από: Νούνης Π.Παύλος

 photo signature_zpsd2a79fd8.jpg