Σάββατο, 3 Οκτωβρίου 2015

Live: Ανακοινώσεις της Περιστέρη για την Αμφίπολη

live-anakoinwseis-tis-peristeri-gia-tin-amfipoli
Σε μια εκδήλωση με τεράστιο ενδιαφέρον η επικεφαλής των ανασκαφών στην Αμφίπολη Κατερίνα Περιστέρη δίνει αυτή την ώρα λεπτομέρειες για τα ευρήματα.



Η εκδήλωση διοργανώνεται στην αίθουσα τελετών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.

Νέα στοιχεία από τις ανασκαφικές έρευνες στην Αμφίπολη δείχνουν ότι το μεγαλειώδες ταφικό μνημείο κατασκευάστηκε προς τιμήν του Ηφαιστίωνα και μάλιστα κατ΄εντολή του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Επίσης, το ταφικό μνημείο αποδιδεται στον προσωπικό αρχιτέκτονα του Μεγάλου Αλεξάνδρου, του Δεινοκράτη.
  Αυτό προκύπτει από όσα είπε η επικεφαλής αρχαιολόγος της ανασκαφής στον τύβο Καστά, Κατερίνας Περιστέρη, σε εκδήλωση που διοργανώθηκε την Τετάρτη 30 Σεπτεμβρίου στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης με τίλο «Ερευνώντας τον τύμβο Καστά Αμφίπολης: 2012-2014».
   Από τα σημαντικότερα ευρήματα, η μια εκ τω τριών επιγραφών που βρέθηκαν «Παρέλαβον Ηφαιστίωνος Ηρώον», το γραπτό οικοδομικό «συμβόλαιο» δηλαδή παραλαβής του μνημείου από τον Αντίγονο τον Μονόφθαλμο (σημειωτέον, πρόκειται για τον στρατηγό που αντικατέστησε τον Ηφαιστίωνα μετά το θάνατό του και έμεινε πιστός μέχρι τα βαθιά γεράματά του στη μνήμη του Μ. Αλεξάνδρου και του Ηφαιστίωνα). Το μονόγραμμα «ΑΝΤ» θεωρήθηκε από τους ανασκαφείς ότι αφορά τον Αντίγονο τον Μονόφθαλμο, 
  Τα  επιγραφικά σήματα που αποδίδονται, κατά την ανασκαφική ομάδα, σε μονόγραμμα του Ηφαιστίωνα βρέθηκαν τόσο εντός του ταφικού μνημείου αλλά στον περίβολο - συνολικά σε 3 σημεία. 
  Σύμφωνα με την ομάδα, τα σήματα σε συνδυασμό με ευρήματα λατρευτικού χαρακτήρα επιβεβαιώνουν τη θεωρία που διατυπώθηκε από τον στενό συνεργάτη της κυρίας Περιστέρη, αρχιτέκτονα Μιχάλη Λεφαντζή, ότι το ταφικό μνημείο, η περίβολος και το λιοντάρι συγκροτούν ενιαίο σύνολο, το οποίο φέρει την υπογραφή του αρχιτέκτονα Δεινοκράτη και αφιερώθηκε στον Ηφαιστίωνα, μετά τον αφηρωισμό του. Ολα τα μνημεία για τον Ηφαιστείωνα ήταν δημιουργίες του Δεινοκράτη αναφέρει η ανασκαφική ομάδα. 
  Μ' αυτή την τοποθέτηση η ομάδα επιθυμεί να βάλει τέλος στη «φιλολογία» για το αν το μνημείο είναι Ρωμαϊκό ή όχι. Παρά το ότι η μελέτη συνεχίζεται, η κυρία Περιστέρη έδωσε αναλυτικά δεδομένα για τη χρονολόγηση του ταφικού συγκροτήματος στο τελευταίο τέταρτο του 4ου π.Χ. αιώνα. Καταλήγει με σαφήνεια ότι το σύνολο στον Τύμβο Καστά της Αμφίπολης είναι πρωιμότερο από τα ρωμαϊκά χρόνια.
  Ιδιαίτερο βάρος στην ομιλία της κυρίας Περιστέρη δόθηκε στην ανασύνθεση κομματιών της ζωφόρου στον τρίτο θάλαμο του ταφικού μνημείου που βοήθησε ιδιαίτερα στην «ανάγνωσή» του. 



   Στοιχεία που «πιστοποιούν» λατρεία ήρωα, «του νεκρού ή των νεκρών», όπως είπε η κυρία Περιστέρη, στο ταφικό μνημείο αποτελούν μεταξύ άλλων υπολείμματα καύσης, καμένο αγγείο, αρυτήρας άβαφος . Κεραμεική βρέθηκε στην επίχωση σε όλους τους χώρους, ενώ νομίσματα χρονολογούνται από το τελευταίο τέταρτο του 4ου π.Χ. αι. ως τους ρωμαϊκούς χρόνους.
     Η κυρία Περιστέρη επιβεβαίωσε ότι ο τελευταίος θάλαμος - ο ταφικός - ήταν πολύ διαταραγμένος άρα δύσκολα θα έχουμε περισσότερα στοιχεία για το νεκρό του ταφικού μνημείου.

 «Το μνημείο δεν είναι Ηρώο ούτε σχετίζεται με τον Ηφαιστίωνα. Δεν παραδίδονται  πουθενά πληροφορίες ότι ο Μέγας Αλέξανδρος έδωσε εντολή να κάνουν στην Αμφίπολη ένα μνημείο για τον Ηφαιστίωνα. Κι επιπλέον, αν ήταν Ηρώο θα ήταν υπέργειο, κι όχι υπόγειο. Ο Ηφαιστίωνας έχει ταφεί στη Βαβυλώνα».
Την πλήρη αντίθεσή του σε σχέση με τις πρόσφατες αποκαλύψεις της Κ. Περιστέρη ότι το μνημείο της Αμφίπολης είναι Ηρώο του Ηφαιστίωνα κατά παραγγελία του Μ. Αλεξάνδρου και μάλιστα στον φημισμένο αρχιτέκτονα της εποχής, Δεινοκράτη, εκφράζει αναλυτικά με συνέντευξή του στο TheTOC ο καθηγητής αρχαιολογίας ΑΠΘ με πάνω από 35 χρόνων «θητεία» σε Μακεδονικούς τάφους, Παναγιώτης Φάκλαρης. Ο κ. Φάκλαρης αναφέρει ότι οι επιγραφές που ερμηνεύτηκαν ως «οικοδομικά συμβόλαια» του μνημείου δεν βρέθηκαν τώρα αλλά βρίσκονται εκεί εδώ και δεκαετίες…« Τα είχα φωτογραφίσει παλιότερα αυτά αλλά δεν θυμάμαι να είχα βγάλει κάποιο συμπέρασμα», μας λέει. Κατά τη γνώμη του, στην Αμφίπολη έχει ταφεί κάποιος εταίρος,  ένας αξιωματικός του Μ. Αλεξάνδρου, που επέστρεψε από την εκστρατεία στη Μικρά Ασία με πολλά χρήματα κι έφτιαξε έναν πολύ ωραίο τάφο με πολύ σπουδαία εσωτερικά κτερίσματα εσωτερικά που δεν βρέθηκαν παρά μόνο σπαράγματά τους…»
«Αν έκαναν κάποιο μνημείο για τον Ηφαιστίωνα θα το έκαναν στην Πέλλα ή κάπου αλλού στην Μακεδονία – όχι στην Αμφίπολη που ήταν αποικία των Αθηναίων»

Ολα τα στοιχεία αρνητικά ως προς το πρόσωπο του Ηφαιστίωνα

  Από την αρχή της συνομιλίας ο κ. Φάκλαρης ξεκαθαρίζει ότι  «δεν υπάρχει κανένα στοιχείο που να δικαιολογεί τη σύνδεση του ταφικού μνημείου με το πρόσωπο του Ηφαιστίωνα, Αντίθετα, όλα τα στοιχεία είναι αρνητικά ως προς αυτή την ερμηνεία».
  Κατά τη γνώμη του κ. Φάκλαρη, τα νέα ευρήματα και η ερμηνεία τους ακούγονται πολύ ενδιαφέροντα και προκαλούν οποιονδήποτε να τα ακούσει και να χαρεί, όμως στερούνται επιστημονικής βάσης.
   «Δεν υπάρχει κανένα στοιχείο που να μας οδηγεί στον Ηφαιστίωνα.  Η Αμφίπολη δεν είναι εντός της αρχαίας Μακεδονίας. Αν έκαναν κάποιο μνημείο για τον Ηφαιστίωνα θα το έκαναν στην Πέλλα ή κάπου αλλού στην Μακεδονία – όχι στην Αμφίπολη που ήταν αποικία των Αθηναίων», μας λέει.
  Καταρχάς, ο κ. Φάκλαρης αποσυνδέει το μνημείο με τον Λέοντα της Αμφιπόλεως που βρίσκονται σε απόσταση 2 χιλιομέτρων. Και εξηγεί: «Το μνημείο του λόφου Καστά δεν χρησιμοποιήθηκε ποτέ ως Ηρώο. Είναι ένας Μακεδονικός τάφος γεμάτος με νεκρούς…»
 «Τα οικοδομικά συμβόλαια γράφονταν σε πλάκες και στήλες ειδικές όπως στην Ακρόπολη για το Ερέχθειο και αλλού.΄Ετσι έκαναν τα συμβόλαια; Με μια λέξη (αν είναι σωστά διαβασμένη…)» 

«Αν ήταν Ηρώο θα ήταν υπέργειο, κι όχι υπόγειο»

  Κατά τη γνώμη μου από την πρώτη, κιόλας, χρήση του μνημείου είναι σαφές ότι πρόκειται για Μακεδονικό τάφο – κι όχι με Ηρώο. «Αν ήταν Ηρώο θα ήταν υπέργειο, κι όχι υπόγειο. Σε ένα Ηρώο, εντός του γίνονται προσφορές, μπαίνει – βγαίνει ο κόσμος, το βλέπουν…»
  Κι όσον αφορά στα ευρήματα, τις επιγραφές, μια εκ των οποίων αναγράφει «Παρέλαβον Ηφαιστίωνος Ηρώον», το γραπτό οικοδομικό «συμβόλαιο», δηλαδή, παραλαβής του μνημείου;
  «Δεν ξέρω αν μας φέρνουν πουθενά κοντά οι επιγραφές που συμπεριλαμβάνουν τη λέξη “Παρέλαβον…” και δεν ξέρω αν έχουν διαβαστεί σωστά. Επιπλέον, τα επιγραφικά σήματα που αποδίδονται κατά την ομάδα σε μονόγραμμα του Ηφαιστίωνα δεν μπορούν, κατά τη γνώμη μου, να συνδεθούν μαζί του. Είναι τεράστια γράμματα (περίπου 20 με 25 εκατοστά) και πρόχειρα. Δεν είναι κάτι επίσημο που γράφτηκε. Τα οικοδομικά συμβόλαια γράφονταν σε πλάκες και στήλες ειδικές όπως στην Ακρόπολη για το Ερέχθειο και αλλού», απαντά.  «΄Ετσι έκαναν τα συμβόλαια; Με μια λέξη (αν είναι σωστά διαβασμένη…)» 
«Ο Αντίγονος ο Μονόφθαλμος δεν είχε σχέση με την Αμφίπολη. «Δεν ήταν η επικράτειά του. Ούτε έχουμε καμία ένδειξη ότι δραστηριοποιήθηκε εδώ. Ζούσε και έδρασε στη Μικρά Ασία».

Αντίγονος, ένα κοινό όνομα στη Μακεδονία

  Ο κ. Φάκλαρης αμφισβητεί επίσης το μονόγραμμα ANT που κατά την ανασκαφική ομάδα αποδίδεται στον Αντίγονο Μονόφθαλμο, τον στρατηγό του Μ. Αλεξάνδρου, ο οποίος φέρεται να παρέλαβε την πλούσια εργολαβία. «Αντίγονος ήταν κοινό όνομα στη Μακεδονία. Και στη Βεργίνα, στον τάφο που αποδόθηκε στο Φίλιππο Β’ , σε ένα χάλκινο αγγείο - σκεύος λουτρού - υπάρχει γραμμένο το ΑΝΤ. Σημαίνει κάτι αυτό;», μας λέει.
   Ο κ. Φάκλαρης θυμίζει ότι ο Αντίγονος ο Μονόφθαλμος δεν είχε σχέση με την Αμφίπολη. «Δεν ήταν η επικράτειά του. Ούτε έχουμε καμία ένδειξη ότι δραστηριοποιήθηκε εδώ. Ζούσε και έδρασε στη Μικρά Ασία», αναφέρει.
    Και το όνομα του φημισμένου αρχιτέκτονα της εποχής, Δεινοκράτη, που συνδέθηκε με τον τάφο της Αμφίπολης; «Είναι μια υπόθεση που δεν στηρίζεται πουθενά, απαντά. «Με τι στοιχείο θα πούμε ότι ο Δεινοκράτης επιμελήθηκε όλη αυτή την κατασκευή; Επειδή δημιούργησε Ηρώα του Ηφαιστίωνα;  Επαναλαμβάνω, δεν πρόκειται για Ηρώο αλλά για τάφο».
«Κάποιος εταίρος έχει ταφεί στην Αμφίπολη ένας αξιωματικός του Μ. Αλεξάνδρου, που επέστρεψε από την εκστρατεία στη Μικρά Ασία με πολλά χρήματα κι έφτιαξε έναν πολύ ωραίο τάφο»

Το μόνο σημείο σύγκλισης, η χρονολόγηση

  Στο μόνο σημείο που ο κ. Φάκλαρης παρουσιάσει σημείο σύγκλισης με την Κατερίνα Περιστέρη και την ανασκαφική ομάδα είναι στη χρονολόγηση του τάφου. Η κυρία Περιστέρη τοποθετεί τη δημιουργία του μνημείου στο τελευταίο τέταρτο του 4ου αιώνα π. Χ. και ο κ. Φάκλαρης φαίνεται να συμφωνεί πως η χρονολόγηση του τάφου είναι πρώιμη ελληνιστική με μικρές αποκλίσεις (κατά τη γνώμη του δημιουργήθηκε ανάμεσα στο 300 και στο 280 π. Χ., αμέσως μετά τη λήξη του τελευταίου 4ου του 4ου αιώνα πο. Χ.) αλλά παρουσιάζει και δεύτερη χρήση στα ρωμαϊκά χρόνια,  προς το τέλος του 2ου αιώνα π. Χ. «Τα αγάλματα είναι της δεύτερης εποχής. Το ψηφιδωτό, όμως, είναι της πρώτης», μας λέει.
  Και καταλήγει: «Το μνημείο δημιουργήθηκε όταν επέστρεψαν οι βετεράνοι από την εκστρατεία του Αλεξάνδρου και πέθαναν εδώ. Κατά τη γνώμη μου κάποιος εταίρος έχει ταφεί εκεί, ένας αξιωματικός του Μ. Αλεξάνδρου, που επέστρεψε από την εκστρατεία στη Μικρά Ασία με πολλά χρήματα κι έφτιαξε έναν πολύ ωραίο τάφο, καλό μνημείο με πολύ σπουδαία κτερίσματα εσωτερικά που δεν βρέθηκαν – μόνο σπαράγματα από τη χρυσελεφάντινη κλίνη. Τέτοιες κλίνες είχαν οι εταίροι στα συμπόσια και στους ανδρώνες στα σπίτια τους. και έχουν βρεθεί σε τάφους στη Βεργίνα και αλλού».  

Μεγάλοι ευθύνη οι Πανεπιστημιακοί για τον αποπροσανατολισμό της κοινής γνώμης

Για τον αποπροσανατολισμό της κοινής γνώμης σε σχέση με το μνημείο της Αμφίπολης ο κ. Φάκλαρης πιστεύει πως «έχουν μεγάλη ευθύνη οι Πανεπιστημιακοί μου συνάδελφοι οι οποίοι πρότειναν ιστορικά ονόματα πυροδοτώντας το ενδιαφέρον του κόσμου – μεταξύ αυτών και του Μ. Αλεξάνδρου».
- Αρα το μυστήριο συνεχίζεται;
«Οπωσδήποτε...»

faklaris-sto-thetoc-giati-o-tafos-den-einai-tou-ifaistiwna

Φάκλαρης στο TheTOC: Γιατί ο τάφος δεν είναι του Ηφαιστίωνα

Είναι τάφος κι όχι Ηρώο: είναι υπόγειος κι όχι υπέργειος. Καμία πηγή δεν λέει ότι Αλέξανδρος έκανε μνημείο για Ηφαιστίωνα στην Αμφίπολη. Αμφισβήτηση ευρημάτων.




 «Το μνημείο δεν είναι Ηρώο ούτε σχετίζεται με τον Ηφαιστίωνα. Δεν παραδίδονται  πουθενά πληροφορίες ότι ο Μέγας Αλέξανδρος έδωσε εντολή να κάνουν στην Αμφίπολη ένα μνημείο για τον Ηφαιστίωνα. Κι επιπλέον, αν ήταν Ηρώο θα ήταν υπέργειο, κι όχι υπόγειο. Ο Ηφαιστίωνας έχει ταφεί στη Βαβυλώνα».
Την πλήρη αντίθεσή του σε σχέση με τις πρόσφατες αποκαλύψεις της Κ. Περιστέρη ότι το μνημείο της Αμφίπολης είναι Ηρώο του Ηφαιστίωνα κατά παραγγελία του Μ. Αλεξάνδρου και μάλιστα στον φημισμένο αρχιτέκτονα της εποχής, Δεινοκράτη, εκφράζει αναλυτικά με συνέντευξή του στο TheTOC ο καθηγητής αρχαιολογίας ΑΠΘ με πάνω από 35 χρόνων «θητεία» σε Μακεδονικούς τάφους, Παναγιώτης Φάκλαρης. Ο κ. Φάκλαρης αναφέρει ότι οι επιγραφές που ερμηνεύτηκαν ως «οικοδομικά συμβόλαια» του μνημείου δεν βρέθηκαν τώρα αλλά βρίσκονται εκεί εδώ και δεκαετίες…« Τα είχα φωτογραφίσει παλιότερα αυτά αλλά δεν θυμάμαι να είχα βγάλει κάποιο συμπέρασμα», μας λέει. Κατά τη γνώμη του, στην Αμφίπολη έχει ταφεί κάποιος εταίρος,  ένας αξιωματικός του Μ. Αλεξάνδρου, που επέστρεψε από την εκστρατεία στη Μικρά Ασία με πολλά χρήματα κι έφτιαξε έναν πολύ ωραίο τάφο με πολύ σπουδαία εσωτερικά κτερίσματα εσωτερικά που δεν βρέθηκαν παρά μόνο σπαράγματά τους…»
«Αν έκαναν κάποιο μνημείο για τον Ηφαιστίωνα θα το έκαναν στην Πέλλα ή κάπου αλλού στην Μακεδονία – όχι στην Αμφίπολη που ήταν αποικία των Αθηναίων»

Ολα τα στοιχεία αρνητικά ως προς το πρόσωπο του Ηφαιστίωνα

  Από την αρχή της συνομιλίας ο κ. Φάκλαρης ξεκαθαρίζει ότι  «δεν υπάρχει κανένα στοιχείο που να δικαιολογεί τη σύνδεση του ταφικού μνημείου με το πρόσωπο του Ηφαιστίωνα, Αντίθετα, όλα τα στοιχεία είναι αρνητικά ως προς αυτή την ερμηνεία».
  Κατά τη γνώμη του κ. Φάκλαρη, τα νέα ευρήματα και η ερμηνεία τους ακούγονται πολύ ενδιαφέροντα και προκαλούν οποιονδήποτε να τα ακούσει και να χαρεί, όμως στερούνται επιστημονικής βάσης.
   «Δεν υπάρχει κανένα στοιχείο που να μας οδηγεί στον Ηφαιστίωνα.  Η Αμφίπολη δεν είναι εντός της αρχαίας Μακεδονίας. Αν έκαναν κάποιο μνημείο για τον Ηφαιστίωνα θα το έκαναν στην Πέλλα ή κάπου αλλού στην Μακεδονία – όχι στην Αμφίπολη που ήταν αποικία των Αθηναίων», μας λέει.
  Καταρχάς, ο κ. Φάκλαρης αποσυνδέει το μνημείο με τον Λέοντα της Αμφιπόλεως που βρίσκονται σε απόσταση 2 χιλιομέτρων. Και εξηγεί: «Το μνημείο του λόφου Καστά δεν χρησιμοποιήθηκε ποτέ ως Ηρώο. Είναι ένας Μακεδονικός τάφος γεμάτος με νεκρούς…»
 «Τα οικοδομικά συμβόλαια γράφονταν σε πλάκες και στήλες ειδικές όπως στην Ακρόπολη για το Ερέχθειο και αλλού.΄Ετσι έκαναν τα συμβόλαια; Με μια λέξη (αν είναι σωστά διαβασμένη…)» 

«Αν ήταν Ηρώο θα ήταν υπέργειο, κι όχι υπόγειο»

  Κατά τη γνώμη μου από την πρώτη, κιόλας, χρήση του μνημείου είναι σαφές ότι πρόκειται για Μακεδονικό τάφο – κι όχι με Ηρώο. «Αν ήταν Ηρώο θα ήταν υπέργειο, κι όχι υπόγειο. Σε ένα Ηρώο, εντός του γίνονται προσφορές, μπαίνει – βγαίνει ο κόσμος, το βλέπουν…»
  Κι όσον αφορά στα ευρήματα, τις επιγραφές, μια εκ των οποίων αναγράφει «Παρέλαβον Ηφαιστίωνος Ηρώον», το γραπτό οικοδομικό «συμβόλαιο», δηλαδή, παραλαβής του μνημείου;
  «Δεν ξέρω αν μας φέρνουν πουθενά κοντά οι επιγραφές που συμπεριλαμβάνουν τη λέξη “Παρέλαβον…” και δεν ξέρω αν έχουν διαβαστεί σωστά. Επιπλέον, τα επιγραφικά σήματα που αποδίδονται κατά την ομάδα σε μονόγραμμα του Ηφαιστίωνα δεν μπορούν, κατά τη γνώμη μου, να συνδεθούν μαζί του. Είναι τεράστια γράμματα (περίπου 20 με 25 εκατοστά) και πρόχειρα. Δεν είναι κάτι επίσημο που γράφτηκε. Τα οικοδομικά συμβόλαια γράφονταν σε πλάκες και στήλες ειδικές όπως στην Ακρόπολη για το Ερέχθειο και αλλού», απαντά.  «΄Ετσι έκαναν τα συμβόλαια; Με μια λέξη (αν είναι σωστά διαβασμένη…)» 
«Ο Αντίγονος ο Μονόφθαλμος δεν είχε σχέση με την Αμφίπολη. «Δεν ήταν η επικράτειά του. Ούτε έχουμε καμία ένδειξη ότι δραστηριοποιήθηκε εδώ. Ζούσε και έδρασε στη Μικρά Ασία».

Αντίγονος, ένα κοινό όνομα στη Μακεδονία

  Ο κ. Φάκλαρης αμφισβητεί επίσης το μονόγραμμα ANT που κατά την ανασκαφική ομάδα αποδίδεται στον Αντίγονο Μονόφθαλμο, τον στρατηγό του Μ. Αλεξάνδρου, ο οποίος φέρεται να παρέλαβε την πλούσια εργολαβία. «Αντίγονος ήταν κοινό όνομα στη Μακεδονία. Και στη Βεργίνα, στον τάφο που αποδόθηκε στο Φίλιππο Β’ , σε ένα χάλκινο αγγείο - σκεύος λουτρού - υπάρχει γραμμένο το ΑΝΤ. Σημαίνει κάτι αυτό;», μας λέει.
   Ο κ. Φάκλαρης θυμίζει ότι ο Αντίγονος ο Μονόφθαλμος δεν είχε σχέση με την Αμφίπολη. «Δεν ήταν η επικράτειά του. Ούτε έχουμε καμία ένδειξη ότι δραστηριοποιήθηκε εδώ. Ζούσε και έδρασε στη Μικρά Ασία», αναφέρει.
    Και το όνομα του φημισμένου αρχιτέκτονα της εποχής, Δεινοκράτη, που συνδέθηκε με τον τάφο της Αμφίπολης; «Είναι μια υπόθεση που δεν στηρίζεται πουθενά, απαντά. «Με τι στοιχείο θα πούμε ότι ο Δεινοκράτης επιμελήθηκε όλη αυτή την κατασκευή; Επειδή δημιούργησε Ηρώα του Ηφαιστίωνα;  Επαναλαμβάνω, δεν πρόκειται για Ηρώο αλλά για τάφο».
«Κάποιος εταίρος έχει ταφεί στην Αμφίπολη ένας αξιωματικός του Μ. Αλεξάνδρου, που επέστρεψε από την εκστρατεία στη Μικρά Ασία με πολλά χρήματα κι έφτιαξε έναν πολύ ωραίο τάφο»

Το μόνο σημείο σύγκλισης, η χρονολόγηση

  Στο μόνο σημείο που ο κ. Φάκλαρης παρουσιάσει σημείο σύγκλισης με την Κατερίνα Περιστέρη και την ανασκαφική ομάδα είναι στη χρονολόγηση του τάφου. Η κυρία Περιστέρη τοποθετεί τη δημιουργία του μνημείου στο τελευταίο τέταρτο του 4ου αιώνα π. Χ. και ο κ. Φάκλαρης φαίνεται να συμφωνεί πως η χρονολόγηση του τάφου είναι πρώιμη ελληνιστική με μικρές αποκλίσεις (κατά τη γνώμη του δημιουργήθηκε ανάμεσα στο 300 και στο 280 π. Χ., αμέσως μετά τη λήξη του τελευταίου 4ου του 4ου αιώνα πο. Χ.) αλλά παρουσιάζει και δεύτερη χρήση στα ρωμαϊκά χρόνια,  προς το τέλος του 2ου αιώνα π. Χ. «Τα αγάλματα είναι της δεύτερης εποχής. Το ψηφιδωτό, όμως, είναι της πρώτης», μας λέει.
  Και καταλήγει: «Το μνημείο δημιουργήθηκε όταν επέστρεψαν οι βετεράνοι από την εκστρατεία του Αλεξάνδρου και πέθαναν εδώ. Κατά τη γνώμη μου κάποιος εταίρος έχει ταφεί εκεί, ένας αξιωματικός του Μ. Αλεξάνδρου, που επέστρεψε από την εκστρατεία στη Μικρά Ασία με πολλά χρήματα κι έφτιαξε έναν πολύ ωραίο τάφο, καλό μνημείο με πολύ σπουδαία κτερίσματα εσωτερικά που δεν βρέθηκαν – μόνο σπαράγματα από τη χρυσελεφάντινη κλίνη. Τέτοιες κλίνες είχαν οι εταίροι στα συμπόσια και στους ανδρώνες στα σπίτια τους. και έχουν βρεθεί σε τάφους στη Βεργίνα και αλλού».  

Μεγάλοι ευθύνη οι Πανεπιστημιακοί για τον αποπροσανατολισμό της κοινής γνώμης

Για τον αποπροσανατολισμό της κοινής γνώμης σε σχέση με το μνημείο της Αμφίπολης ο κ. Φάκλαρης πιστεύει πως «έχουν μεγάλη ευθύνη οι Πανεπιστημιακοί μου συνάδελφοι οι οποίοι πρότειναν ιστορικά ονόματα πυροδοτώντας το ενδιαφέρον του κόσμου – μεταξύ αυτών και του Μ. Αλεξάνδρου».
- Αρα το μυστήριο συνεχίζεται;
«Οπωσδήποτε...»

lefantzis-sto-thetocta-sumbolaia-amfipolis-mas-odigisan-se-ifaistiwna

Λεφαντζής στο TheTOC:Τα «συμβόλαια» Αμφίπολης μας οδήγησαν σε Ηφαιστίωνα

Ο στενότερος συνεργάτης της Κ. Περιστέρη στο TheTOC μετά τις αποκαλύψεις - βόμβα για τον Ηφαιστίωνα. «Ο Μ. Αλέξαδρος παρήγγειλε το Ηρώο στον Δεινοκράτη» επιβεβαιώνει
Το «οικοδομικό συμβόλαιο» του τάφου της Αμφίπολης που παρουσιάστηκε χθες, Τετάρτη, είναι το «κλειδί» για το συσχετισμό του με τον χιλίαρχο του εταιρικού ιππικού, ναυάρχου και αδερφικού φίλου του Μεγάλου Αλεξάνδρου, Ηφαιστίωνα, σύμφωνα με τις δηλώσεις του στενού συνεργάτη της Κατερίνας Περιστέρη και αρχιτέκτονα, Μιχάλη Λεφαντζή στο TheTOC. « Η επιγραφή “Περέλαβον Ηρώον Ηφαιστίωνος” είναι το εύρημα που μας οδηγεί στο πρόσωπο του Ηφαιστίωνα», μας λέει ο κ. Λεφαντζής στη συνέντευξη που μας παραχώρησε λίγες ώρες μετά τις νέες αποκαλύψεις για την Αμφίπολη  οι οποίες συγκλόνισαν τον επιστημονικό, και όχι μόνο, κόσμο.

Ηρώο του Ηφαιστίωνα κατά παραγγελία του Μεγάλου Αλεξάνδρου

«Το ταφικό μνημείο της Αμφίπολης ξεκίνησε τη “λειτουργία” του ως Ηρώον του Ηφαιστίωνα και μάλιστα κατά παραγγελία του Μεγάλου Αλεξάνδρου στον φημισμένο αρχιτέκτονα της εποχής Δεινοκράτη»,  μας επιβεβαιώνει ο κ. Λεφαντζής. «Μετά η χρήση του μπορεί να άλλαξε αλλά ξεκίνησε έτσι».
  «Το “Παρέλαβον” είναι οικοδομική επιγραφή, οικοδομικό graffiti και έχει γραφεί κατά την παράδοση – παραλαβή του κτηρίου, του οικοδομήματος. Εγινε γιατί υπήρχε συμβόλαιο – άρα και κονδύλι για την κατασκευή του», ξεκαθαρίζει.
 Για τον κ. Λεφαντζή τα νέα ευρήματα που παρουσιάστηκαν το απόγευμα της Τετάρτης 30 Σεπτεμβρίου στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης θα πρέπει να κλείσουν μια για πάντα τη συζήτηση για το αν το μνημείο είναι Ελληνιστικό ή Ρωμαϊκό.  



Το μνημείο δεν είναι Ρωμαϊκό

«΄Οσο αφορά τη χρονολόγηση, όλα ξεκινούν από τα Μονογράμματα (σ.σ. τα επιγραφικά σήματα που αποδίδονται, κατά την ομάδα, σε μονόγραμμα του Ηφαιστίωνα). «Αυτά χρονολογούν πλήρως τον περίβολο. Τα μονογράμματα αυτά μας δείχνουν ξεκάθαρα ότι το μνημείο είναι ελληνιστικό. Δεν είναι Ρωμαϊκό. Εγινε καταστροφή στα Ρωμαϊκά χρόνια αλλά … μέχρι εκεί» μας λέει ο κ. Λεφαντζής. Και συμπληρώνει:
  «Το ταφικό μνημείο “λειτουργεί” από τα πρώιμα ελληνιστικά χρόνια – εξάλλου ένα τόσο λαμπρό μνημείο δεν μπορεί να φτιάχτηκε αργότερα διότι δεν υπήρχαν χρήματα στην περιοχή της Μακεδονίας. Επιμένω: στην ΄Εφεσσο, στην Πέργαμο και στη Μίλητο υπήρχαν άπειρα χρήματα. Η Μακεδονία είναι άλλη επαρχία, έχει άλλο Βασιλιά. Εκεί κυβερνούν άλλοι διάδοχο.’ Εχει μεγάλη σημασία το πότε δόθηκαν χρήματα και γιατί».

Ο τάφος και η σύνδεσή του με το Ηρώο

  Και ο τάφος που βρέθηκε στον τύμβο Καστά; «Το μνημείο ξεκινά ως ηρώο του Ηφαιστίωνος και μόνο», επαναλαμβάνει ο κ. Λεφαντζής. Ο κιβωτιόσχημος τάφος που έχει βρεθεί απλώς “συναντάται” μ’ αυτή την κατασκευή. Δεν ξέρουμε για τον τάφο. Ξέρουμε γι’ αυτούς τους θαλάμους που έχουμε και τη γραπτή ζωφόρο (σ.σ. βρέθηκε στον δεύτερο θάλαμο) ότι, ναι, προφανώς το μνημείο πρωτοδημιουργήθηκε για τη λατρεία ενός αφηρωϊσμένου νεκρού.
  Για τον κ. Λεφαντζή, ο κιβωτιόσχημος τάφος που ανακαλύφθηκε στον τύμβο Καστά σηματοδοτεί μια προσπάθεια ενοποίησής του με τον περίβολο έτσι ώστε το οικοδόμημα να αποκτήσει ενοποιημένο χαρακτήρα. «Εμείς ξέρουμε ότι ο ταφικός περίβολος και το σήμα στην κορυφή (σ.σ. εννοεί τον Λέοντα της Αμφίπολης που κατά την ανασκαφική ομάδα ήταν στην κορυφή του τύμβου) αποτελούν ένα από τα Ηρώα του Ηφαιστίωνα. Χαρακτηριστικό και το Ηρώο του Ηφαιστίωνα στα Εκβάτανα όπου υπάρχει λιοντάρι ανάλογο», λέει. 

Δεινοκράτης: Ο διάσημος αρχιτέκτονας πίσω από τα Ηρώα του Ηφαιστίωνα

   Και το όνομα του φημισμένου αρχιτέκτονα Δεινοκράτη πως συνδέεται με το ταφικό μνημείο;  «Όλα τα ηρώα του Ηφαιστίωνος σχεδιάστηκαν από το Δεινοκράτη», απαντά ο κ. Λεφαντζής. «Το γράφει η αρχαία γραμματεία. Ο Διόδωρος Σικελιώτης αναφέρει ότι ανέθεσε στον Κλεομένη να δημιουργήσει στην Αλεξάνδρεια δύο Ηρώα που τα σχεδίασε ο Δεινοκράτης. Ως προδιαγραφή στο συμβόλαιο των συγκεκριμένων Ηρώων ήταν να μπει το όνομα του Ηφαιστίωνα. Αυτό σημαίνει ότι έχουμε ένα διακριτό μνημείο και το πρωτόκολλο παράδοσης παραλαβής του Ηρώου (σ.σ. αναφέρεται στις τρεις επιγραφές που βρέθηκαν) τρεις φορές. Μάλλον το παρέλαβαν κατά τμήματα».  
  Ο κ. Λεφαντζής επισημαίνει ότι δημιουργήθηκαν περισσότερα από ένα Ηρώα για τον Ηφαιστίωνα στην περιοχή της Μακεδονίας. ΄Οπως μας λέει, στο συγκεκριμένο σημείο δημιουργήθηκε διότι από εδώ ξεκίνησε η εκστρατεία στην Ασία. Στα Εκβάτανα δημιουργήθηκε άλλο διότι εκεί πέθανε ο Ηφαιστίωνας. Της Αλεξάνδρειας ήταν ίσως το πιο λαμπρό Ηρώο του Ηφαιστίωνα. Ο Δεινοκράτης έκανε το ίδιο θέμα με μερικές παραλλαγές.

Αντίγονος ο Μονόφθαλμος: Ο πιστός στρατηγός στην παραλαβή του Ηρώου

Το μονόγραμμα «ΑΝΤ» θεωρήθηκε από τους ανασκαφείς ότι αφορά τον Αντίγονο τον Μονόφθαλμο, αν και τέτοιου τύπου τυπικά μονογράμματα στους ορθοστάτες του περιβόλου υπήρχαν από την εποχή του Αντίγονου Γονατά μέχρι του Μονόφθαλμου. Όμως στην εποχή του Αντίγονου Γονατά, που ήταν μεταγενέστερη (πέθανε το 239 π.Χ.), δεν ήταν δυνατόν, σύμφωνα με τους ανασκαφείς, να κατασκευαστεί έναν τέτοιο τεράστιο έργο διότι δεν υπήρχαν χρήματα. Σύμφωνα με τον κ. Λεφαντζή, κλείνει η χρονολογική ψαλίδα στα πέντε-έξι χρόνια μετά τον θάνατο του Μ. Αλεξάνδρου (323 - 319 π.Χ.).
Ο Αντίγονος ο Μονόφθαλμος είναι ο στρατηγός που αντικατέστησε τον Ηφαιστίωνα μετά το θάνατό του για 8 μήνες μέχρι να πεθάνει ο Μέγας Αλέξαδρος, Μέχρι το θάνατό του το 300 π.Χ. σε βαθύ γήρας 80 χρονών έκανε τα πάντα για να τιμήσει τη μνήμη του Ηφαιστίωνα και του Αλεξάνδρου. «Μάλλον εκείνος παρέλαβε το μνημείο για να βάλει το μονόγραμμά του στον τοίχο…» μας λέει ο κ. Λεφαντζής.
Στο πλαίσιο των ανακοινώσεων Περιστέρη στο ΑΠΘ, ο κ. Λεφαντζής έκανε μια εκτός προγράμματος ομιλία με διευκρινήσεις και μια συνολική προσέγγιση στην ομιλία της εφόρου αρχαιοτήτων Σερρών και επικεφαλούς της ανασκαφικής ομάδας.  
Τι ανακοινώθηκε χθες 
 Από τα σημαντικότερα ευρήματα, η μια εκ τω τριών επιγραφών που βρέθηκαν «Παρέλαβον Ηφαιστίωνος Ηρώον», το γραπτό οικοδομικό «συμβόλαιο» δηλαδή παραλαβής του μνημείου από τον Αντίγονο τον Μονόφθαλμο (σημειωτέον, πρόκειται για τον στρατηγό που αντικατέστησε τον Ηφαιστίωνα μετά το θάνατό του και έμεινε πιστός μέχρι τα βαθιά γεράματά του στη μνήμη του Μ. Αλεξάνδρου και του Ηφαιστίωνα). Το μονόγραμμα «ΑΝΤ» θεωρήθηκε από τους ανασκαφείς ότι αφορά τον Αντίγονο τον Μονόφθαλμο  Τα  επιγραφικά σήματα που αποδίδονται, κατά την ανασκαφική ομάδα, σε μονόγραμμα του Ηφαιστίωνα βρέθηκαν τόσο εντός του ταφικού μνημείου αλλά στον περίβολο - συνολικά σε 3 σημεία.  Σύμφωνα με την ομάδα, τα σήματα σε συνδυασμό με ευρήματα λατρευτικού χαρακτήρα επιβεβαιώνουν τη θεωρία που διατυπώθηκε από τον στενό συνεργάτη της κυρίας Περιστέρη, αρχιτέκτονα Μιχάλη Λεφαντζή, ότι το ταφικό μνημείο, η περίβολος και το λιοντάρι συγκροτούν ενιαίο σύνολο, το οποίο φέρει την υπογραφή του αρχιτέκτονα Δεινοκράτη και αφιερώθηκε στον Ηφαιστίωνα, μετά τον αφηρωισμό του. Ολα τα μνημεία για τον Ηφαιστείωνα ήταν δημιουργίες του Δεινοκράτη αναφέρει η ανασκαφική ομάδα. Μ' αυτή την τοποθέτηση η ομάδα επιθυμεί να βάλει τέλος στη «φιλολογία» για το αν το μνημείο είναι Ρωμαϊκό ή όχι. Παρά το ότι η μελέτη συνεχίζεται, η κυρία Περιστέρη έδωσε αναλυτικά δεδομένα για τη χρονολόγηση του ταφικού συγκροτήματος στο τελευταίο τέταρτο του 4ου π.Χ. αιώνα. Καταλήγει με σαφήνεια ότι το σύνολο στον Τύμβο Καστά της Αμφίπολης είναι πρωιμότερο από τα ρωμαϊκά χρόνια.
  Ιδιαίτερο βάρος στην ομιλία της κυρίας Περιστέρη δόθηκε στην ανασύνθεση κομματιών της ζωφόρου στον τρίτο θάλαμο του ταφικού μνημείου που βοήθησε ιδιαίτερα στην «ανάγνωσή» του.  Στοιχεία που «πιστοποιούν» λατρεία ήρωα, «του νεκρού ή των νεκρών», όπως είπε η κυρία Περιστέρη, στο ταφικό μνημείο αποτελούν μεταξύ άλλων υπολείμματα καύσης, καμένο αγγείο, αρυτήρας άβαφος . Κεραμεική βρέθηκε στην επίχωση σε όλους τους χώρους, ενώ νομίσματα χρονολογούνται από το τελευταίο τέταρτο του 4ου π.Χ. αι. ως τους ρωμαϊκούς χρόνους. Η κυρία Περιστέρη επιβεβαίωσε ότι ο τελευταίος θάλαμος - ο ταφικός - ήταν πολύ διαταραγμένος άρα δύσκολα θα έχουμε περισσότερα στοιχεία για το νεκρό του ταφικού μνημείου.
  
http://www.thetoc.gr/politismos/article/lefantzis-sto-thetocta-sumbolaia-amfipolis-mas-odigisan-se-ifaistiwna

 photo signature_zpsd2a79fd8.jpg