Πέμπτη, 3 Μαρτίου 2016

Τσικνοπέμπτη: ήθη και έθιμα


Τσικνοπέμπτη: ήθη και έθιμα
Ακριβώς στη μέση των τριών εβδομάδων των Αποκριών, έχει καθιερωθεί ο εορτασμός της Τσικνοπέμπτης. Οι τρεις εβδομάδες των Αποκριών έχουν τις ονομασίες Προφωνή, Κρεατινή και της Τυροφάγου. Η τέταρτη μέρα της Κρεατινής είναι η Τσικνοπέμπτη. Το όνομά της προέρχεται από τις λέξεις «τσίκνα» (η μυρωδιά του κρέατος που ψήνεται) και «Πέμπτη», καθώς παραδοσιακά αυτή τη μέρα ψήνουμε και καταναλώνουμε μεγάλες ποσότητες κρέατος. Το έθιμο της Τσικνοπέμπτης χρονολογείται πολλών αιώνων, παραμένει απροσδιόριστη όμως η ακριβής προέλευση του. Η πιο πιθανή εκδοχή είναι ότι προέρχεται από τις βακχικές γιορτές των αρχαίων ελλήνων και είναι μια από τις ελάχιστες που κατάφεραν να διατηρηθούν. Η ημέρα της Τσικνοπέμπτης είναι κατεξοχήν μέρα χαράς, καθώς είναι η μέρα που ξεκινούν οι εκδηλώσεις της αποκριάς. Τη μέρα αυτή, επιβάλλεται το ψήσιμο κρέατος στα κάρβουνα. Παρόμοιες γιορτές έχουν και άλλες χώρες, όπως το Weiberfastnacht στη Γερμανία και τη MardiGras ("Λιπαρή Τρίτη") στη Γαλλία, που όμως αντιστοιχεί στην Ορθόδοξη Καθαρά Δευτέρα. Στην ελληνική επαρχεία, ακόμα και σήμερα, οι άνθρωποι μοιράζονται πιατέλες με τσικνισμένο κρέας έτσι ώστε να μπορέσει η μυρωδιά του ψημένου κρέατος να φτάσει σε κάθε σπίτι του χωριού. Έθιμα της Τσικνοπέμπτης Παραδοσιακά, σε πολλά μέρη της Ελλάδας, αυτή τη μέρα συνηθιζόταν να φτιάχνουν «παστό». Προετοίμαζαν το κρέας, το τσίκνιζαν, το έβραζαν και το αποθήκευαν σε πήλινα δοχεία. Στις μέρες μας, αυτό το έθιμο έχει αρχίσει να εκλείπει καθώς απαιτεί αρκετό χρόνο για την προετοιμασία του χοιρινού, καθώς και την απαραίτητη γνώση. Στη Θήβα, την ημέρας της Τσικνοπέμπτης αρχίζει ο «βλάχικος γάμος», που ξεκινάει με το προξενιό δύο νέων. Οι εκδηλώσεις και οι γιορτές συνεχίζονται έως την Καθαρά Δευτέρα. Στην Πάτρα, υπάρχει το έθιμο της «Γιαννούλας της Κουλουρούς». Η εύπιστη Γιαννούλα αναμένει τον πρίγκιπα Ουίλσον στο λιμάνι, νομίζοντας πως θα τον παντρευτεί. Ο κόσμος που μαζεύετε εκεί διασκεδάζει με τα καμώματά της. Στις Σέρρες, ανάβουν μεγάλες φωτιές σε αλάνες και αφού ψήσουν το κρέας, πηδούν πάνω από τις φωτιές. Έπειτα κάποιος από την παρέα αρχίζει να κάνει «προξενιά» ανακατεύοντας τη φωτιά. Στην παλιά πόλη της Κέρκυρας, λαμβάνουν χώρα τα Κορφιάτικα Πετεγολέτσια ή Πέτεγόλια ή Πετεγουλιό. Αυτό δεν είναι κάτι διαφορετικό από το γνωστό μας κουτσομπολιό. Στην Ξάνθη πραγματοποιείται βραδιά με Παραδοσιακά εδέσματα και πολύ χορό. Στην Κομοτηνή, την Τσικνοπέμπτη καψαλίζουν μια κότα που θα την φάνε την επόμενη Κυριακή. Επιπλέον, τα αρραβωνιασμένα ζευγάρια ανταλλάσουν φαγώσιμα δώρα. Στο Ηράκλειο της Κρήτης μεταμφιέζονται και βγαίνουν βόλτα στους δρόμους και στις πλατείες της πόλης, τραγουδώντας και χορεύοντας.

Πηγή : Paidorama.com [ http://www.paidorama.com/tsiknopempti-ithi-kai-ethima.html ]

Ακριβώς στη μέση των τριών εβδομάδων των Αποκριών, έχει καθιερωθεί ο εορτασμός της Τσικνοπέμπτης. Οι τρεις εβδομάδες των Αποκριών έχουν τις ονομασίες Προφωνή, Κρεατινή και της Τυροφάγου. Η τέταρτη μέρα της Κρεατινής είναι η Τσικνοπέμπτη. Το όνομά της προέρχεται από τις λέξεις «τσίκνα» (η μυρωδιά του κρέατος που ψήνεται) και «Πέμπτη», καθώς παραδοσιακά αυτή τη μέρα ψήνουμε και καταναλώνουμε μεγάλες ποσότητες κρέατος. Το έθιμο της Τσικνοπέμπτης χρονολογείται πολλών αιώνων, παραμένει απροσδιόριστη όμως η ακριβής προέλευση του. Η πιο πιθανή εκδοχή είναι ότι προέρχεται από τις βακχικές γιορτές των αρχαίων ελλήνων και είναι μια από τις ελάχιστες που κατάφεραν να διατηρηθούν. Η ημέρα της Τσικνοπέμπτης είναι κατεξοχήν μέρα χαράς, καθώς είναι η μέρα που ξεκινούν οι εκδηλώσεις της αποκριάς. Τη μέρα αυτή, επιβάλλεται το ψήσιμο κρέατος στα κάρβουνα. Παρόμοιες γιορτές έχουν και άλλες χώρες, όπως το Weiberfastnacht στη Γερμανία και τη MardiGras ("Λιπαρή Τρίτη") στη Γαλλία, που όμως αντιστοιχεί στην Ορθόδοξη Καθαρά Δευτέρα. Στην ελληνική επαρχεία, ακόμα και σήμερα, οι άνθρωποι μοιράζονται πιατέλες με τσικνισμένο κρέας έτσι ώστε να μπορέσει η μυρωδιά του ψημένου κρέατος να φτάσει σε κάθε σπίτι του χωριού. Έθιμα της Τσικνοπέμπτης Παραδοσιακά, σε πολλά μέρη της Ελλάδας, αυτή τη μέρα συνηθιζόταν να φτιάχνουν «παστό». Προετοίμαζαν το κρέας, το τσίκνιζαν, το έβραζαν και το αποθήκευαν σε πήλινα δοχεία. Στις μέρες μας, αυτό το έθιμο έχει αρχίσει να εκλείπει καθώς απαιτεί αρκετό χρόνο για την προετοιμασία του χοιρινού, καθώς και την απαραίτητη γνώση. Στη Θήβα, την ημέρας της Τσικνοπέμπτης αρχίζει ο «βλάχικος γάμος», που ξεκινάει με το προξενιό δύο νέων. Οι εκδηλώσεις και οι γιορτές συνεχίζονται έως την Καθαρά Δευτέρα. Στην Πάτρα, υπάρχει το έθιμο της «Γιαννούλας της Κουλουρούς». Η εύπιστη Γιαννούλα αναμένει τον πρίγκιπα Ουίλσον στο λιμάνι, νομίζοντας πως θα τον παντρευτεί. Ο κόσμος που μαζεύετε εκεί διασκεδάζει με τα καμώματά της. Στις Σέρρες, ανάβουν μεγάλες φωτιές σε αλάνες και αφού ψήσουν το κρέας, πηδούν πάνω από τις φωτιές. Έπειτα κάποιος από την παρέα αρχίζει να κάνει «προξενιά» ανακατεύοντας τη φωτιά. Στην παλιά πόλη της Κέρκυρας, λαμβάνουν χώρα τα Κορφιάτικα Πετεγολέτσια ή Πέτεγόλια ή Πετεγουλιό. Αυτό δεν είναι κάτι διαφορετικό από το γνωστό μας κουτσομπολιό. Στην Ξάνθη πραγματοποιείται βραδιά με Παραδοσιακά εδέσματα και πολύ χορό. Στην Κομοτηνή, την Τσικνοπέμπτη καψαλίζουν μια κότα που θα την φάνε την επόμενη Κυριακή. Επιπλέον, τα αρραβωνιασμένα ζευγάρια ανταλλάσουν φαγώσιμα δώρα. Στο Ηράκλειο της Κρήτης μεταμφιέζονται και βγαίνουν βόλτα στους δρόμους και στις πλατείες της πόλης, τραγουδώντας και χορεύοντας.
http://www.paidorama.com/tsiknopempti-ithi-kai-ethima.html 

ΤΣΙΚΝΟΠΕΜΠΤΗ...ΗΘΗ ΚΑΙ ΕΘΙΜΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ


Οι τρεις εβδομάδες πριν την αρχή της Σαρακοστής ονομάζονται Προφωνή, Κρεατινή και της Τυροφάγου.

Στο μέσο της Κρεατινής εβδομάδας βρίσκεται η Τσικνοπέμπτη, κατά την οποία παραδοσιακά καταναλώνεται μεγάλη ποσότητα κρέατος, εν είδει προετοιμασίας για τη νηστεία της Σαρακοστής.

Για την ορθόδοξη παράδοση, οι νηστείες της Τετάρτης και της Παρασκευής είναι σημαντικές, οπότε η Πέμπτη θεωρούνταν η καταλληλότερη μέρα για κραιπάλες.

Παρόμοιες γιορτές έχουν και άλλα χριστιανικά έθνη, όπως το Schmutziger Donnerstag στη Γερμανία

και τη Mardi Gras («Λιπαρή Τρίτη») στη Γαλλία που όμως αντιστοιχεί στην Ορθόδοξη Καθαρά Δευτέρα.

ΕΘΙΜΑ

Ίος - Φοινίκη
-Στην Ιο το βράδυ της Τσικνοπέμπτης μασκαράδες ζωσμένοι με κουδούνια προβάτων διασχίζουν με κέφι τη Χώρα, επισκεπτόμενοι σπίτια και καταστήματα. Χάρη στις προσπάθειες του Δήμου Ιητών και του Πολιτιστικού Συλλόγου Ίου «Η Φοινίκη», έχει αναβιώσει στην Ίο και το παραδοσιακό της Καρναβάλι, την τελευταία Κυριακή της Αποκριάς, με ποικίλες εκδηλώσεις.

Καντούνια στην Κέρκυρα

Στην Κέρκυρα οι κοπέλες βγαίνουν στα καντούνια και κοτσομπολεύουν ενώ οι άντρες τους κάνουν καντάδες. Η πετεγολέτσα , το πετεγουλιό όπως το λένε οι Κερκυραίοι, δεν είναι άλλο από το γνωστότατο κουτσομπολιό. Η πετεγολέτσα πραγματοποιείται το βράδυ τής τελευταίας Τσικνοπέμπτης, στην Πιάτσα κοντά στην τοποθεσία κουκουνάρα, τής πόλης τής Κέρκυρας.
Εδώ στήνεται ολόκληρη παράσταση και συμμετέχουν διάφορες νοικοκυρές από τα κοντινά σπίτια τής παλιάς πόλης, στην πιάτσα. Στήνεται ένα πραγματικό, πετεγουλιό, κουτσομπολιό, στα παράθυρα των σπιτιών από τις νοικοκυρές και με ξεκαρδιστικές ιστορίες βγαίνουν όλα τα άπλυτα εις την φόρα των υποτιθεμένων πού έπεσαν σε διάφορα αμαρτήματα. Παντρεμένες με ερωμένους, ανύπαντρες με νόθους ,παντρεμένοι με σχέση με παντρεμένες όλα τα εν οίκω εν δήμω.

Χοιροσφάγια της Αποκριάς

Μια εβδομάδα πριν από την Τσικνοπέμπτη, με το άνοιγμα του Τριωδίου ξεκινούσε η διαδικασία της σφαγής των γουρουνιών, τα χοιροσφάγια. Γι'αυτό η εβδομάδα αυτή ονομαζόταν και σφαγαριά. Στα παλιά τα χρόνια, κάθε σπίτι έτρεφε για ένα χρόνο το γουρουνόπουλό του.
Ένα καλό γουρούνι για «χοιροσφαγή» έφτανε τα 100 με 150 κιλά. Όλο το χρόνο ταϊζόταν με καλαμπόκι, πίτουρα κουρκούτι, σγόρτσα (άγρια αχλάδια), βελανίδια και αποφάγια του σπιτιού (παμφάγο). Το σφάξιμο του γουρουνιού γινόταν την περίοδο των Απόκρεω, την πρώτη εβδομάδα του Τριωδίου, την σφαγαριά. Ήταν γιορτή για όλο το χωριό. Οι κάτοικοι σχημάτιζαν φιλικές συντροφιές και έσφαζαν «χαλάγαν» με τη σειρά τα χοιρινά τους.

Το παστό της Τσικνοπέμπτης
Τσικνοπέφτη ήταν η μέρα που ετοίμαζαν το "παστό". Έβραζαν το λίπος με λίγο νερό, ραντίζοντάς το συγχρόνως με νερό. Το σούρωναν στη συνέχεια. Αυτή ήταν η "γουρναλοιφή". Φυλαγόταν σε δοχεία (πήλινα). Χρησιμοποιούνταν ως άρτυμα για όλη τη χρονιά. Στον πάτο του λεβετιού (καζανιού) έμεναν οι τσιγαρίδες που νοστιμίζαν τα φαγητά (με χόρτα, αυγά, όσπρια). Σε λεβέτι έβραζαν το κρέας με λίγο κρασί για να βγάλει λίπος, που με αυτό έβραζε. Έριχναν τα μπαχαρικά για νοστιμάδα κα τα λουκάνικα, αφού τα καθάριζαν από την καπνιά. Πρόσεχαν μη τσικνιστούν γιατί θα χάλαγε όλο το παστό. Μετά το βράσιμο καθάριζαν το κρέας από τα κόκαλα, έκοβαν τα λουκάνικα και τα τοποθετούσαν σε λαγήνες (δοχεία πήλινα), και τα περιέχεαν με λίπος για να σκεπαστούν οι μεζέδες. Ήταν το φαγητό για όλο το χρόνο. Μ'αυτό φίλευαν και τους ξένους. Ονομαστό φαγητό από παστό ήταν οι καγιανάδες, οι αλιμοκαγιανάδες με κρεμύδι κι αυγά.

Πόρος – Αερόστατα
Την Τσικνοπέμπτη «τσίκνιζαν» το ψητό κρέας για να μυρίσει στη γειτονιά γιορτάζοντας την «κρεατινή» Αποκριά, και μετά την «Τυρινή», οι νέοι έκλεβαν ένα μακαρόνι και το έβαζαν κάτω από το μαξιλάρι τους για να ονειρευτούν ποια θα πάρουν. Εκείνες τις μέρες οι νέοι έφτιαχναν και αερόστατα. Ένα ελαφρύ στεφάνι μια κόλα λεπτό χρωματιστό χαρτί κι ένα στουπί ποτισμένο με πετρέλαιο μέσα σε ένα τενεκεδάκι και ήταν έτοιμα. Τα άφηναν να πάνε ψηλά, και συναγωνίζονταν ο ένας τον άλλο ποιος θα κάνει το μεγαλύτερο και ποιο θα πάει ψηλότερα.

Τσικνοπέμπτη Σκόπελος
Στο χωριό Κλήμα της Σκοπέλου, οι κάτοικοι, αφού φάνε και τραγουδήσουν στα σπίτια τους, ξεχύνονται στις γειτονιές και χορεύοντας συγκεντρώνονται όλοι στο Πεύκο όπου και συνεχίζουν το γλέντι μέχρι το πρωί.

Τσικνοπέμπτη Πελοπόννησος
Σε όλη την περιφέρεια την Τσικνοπέμπτη σφάζουν χοιρινά από τα οποία φτιάχνονται λογιών λογιών καλούδια. Η πηχτή, οι τσιγαρίδες, τα λουκάνικα, η γουρναλοιφή και το παστό είναι ορισμένα από αυτά.

Τσικνοπέμπτη Πάτρα
Στην Πάτρα υπάρχει έθιμο της Κουλουρούς. Η Γιαννούλα η Κουλουρού πιστεύει λανθασμένα δύο πράγματα. Το πρώτο ότι ο Ναύαρχος Ουίλσον είναι τρελά ερωτευμένος μαζί της και το δεύτερο ότι έρχεται να την παντρευτεί. Έτσι λοιπόν, ντύνεται νύφη και με την συνοδεία των Πατρινών πηγαίνει στο λιμάνι της πόλης για να προϋπαντήσει τον καλό της. Γύρω της ο κόσμος ξεφαντώνει και διασκεδάζει με τα καμώματα της.

Τσικνοπέμπτη Κομοτηνή
Εδώ την Τσικνοπέμπτη καψαλίζουν την κότα που θα φαγωθεί την επόμενη Κυριακή (Κυριακή της Απόκρεω). Επίσης τα αρραβωνιασμένα ζευγάρια ανταλλάσουν αυτήν την ημέρα βρώσιμα δώρα. Ο άντρας στέλνει στην αρραβωνιαστικιά του μια κότα, τον λεγόμενο κούρκο, ενώ εκείνη του στέλνει μπακλαβά και μια κότα γεμιστή. Ο έρωτας εξάλλου περνάει από το στομάχι.

Τσικνοπέμπτη Σέρρες
Στις αλάνες ανάβονται μεγάλες φωτιές στις οποίες αφού ψήσουν κρέας, πηδούν από πάνω τους. Τέλος κάποιος από την παρέα με χιούμορ, αναλαμβάνει να κάνει «προξενιά» ανακατεύοντας ταυτόχρονα την θράκα της φωτιάς με μία βέργα.

Η πετεγολέτσα

Η πετεγολέτσα , το πετεγουλιό όπως το λένε οι Κερκυραίοι, δεν είναι άλλο από το γνωστότατο κουτσομπολιό. Η πετεγολέτσα πραγματοποιείται το βράδυ τής τελευταίας Τσικνοπέμπτης, στην Πιάτσα κοντά στην τοποθεσία κουκουνάρα, τής πόλης τής Κέρκυρας.
Εδώ στήνεται ολόκληρη παράσταση και συμμετέχουν διάφορες νοικοκυρές από τα κοντινά σπίτια τής παλιάς πόλης, στην πιάτσα. Στήνεται ένα πραγματικό, πετεγουλιό, κουτσομπολιό, στα παράθυρα των σπιτιών από τις νοικοκυρές και με ξεκαρδιστικές ιστορίες βγαίνουν όλα τα άπλυτα εις την φόρα των υποτιθεμένων πού έπεσαν σε διάφορα αμαρτήματα. Παντρεμένες με ερωμένους, ανύπαντρες με νόθους ,παντρεμένοι με σχέση με παντρεμένες όλα τα εν οίκω εν δήμω.

https://www.facebook.com/notes/%

 photo signature_zpsd2a79fd8.jpg