Τετάρτη, 9 Νοεμβρίου 2016

Πρώτη Σερρών: Η αναγραφή στο ημερολόγιο του Θωμά Κηροποιού για τα γεγονότα του Σεπτεμβρίου του 1941 – Κίνημα της Δράμας, στην Πρώτη Σερρών " Ένα ντοκουμέντο και αναγραφή σχολίων του αγαπητού μου Λάκη Δόλγερα"




30-10-2016 Πρώτη Σερρών

Τιμή στους αποβιώσαντες στην Βουλγαρία

ως  όμηροι  ΝΤΟΥΡΝΤΑΜΠΑΚΙΑ (1916-1917)

Επιμέλεια-αρχείο:Παύλος Π.Νούνης





Σχόλιο του blog: 
Καλημέρα Λάκη μου ευχαριστώ πολύ για το
πολύτιμο όσο και ιστορικό, το e-mail που μου απέστειλες.
Λόγου φόρτου εργασίας και άλλων υποχρεώσεων 
καθυστέρησα λίγο….
Με εκτίμηση και φιλία
Παύλος Π.Νούνης

η εικόνα προφίλ του Απόστολος Δόλγερας 
Απόστολος Δόλγερας 

Γράφει ο Λάκης Δόλγερας


Πωλ είδα το κείμενο του ξαδέρφου μου Κώστα Γιαννούση για το θέμα του Κινήματος της Δράμας και τις επιπτώσεις του στην Πρώτη.  
Είναι πολύ καλό που αναγράφονται αυτές οι αναμνήσεις κι έτσι δεν θα χαθούν. 
Αντίστοιχο κείμενο υπάρχει στο ημερολόγιο του συγχωριανού μας Θωμά Κηροποιού,το οποίο είναι γραμμένο την εποχή των γεγονότων. 
Τα συνοδευτικά σχόλια είναι δικά μου Σου το στέλνω.

16 Σεπτεμβρίου 1941[1]. 
Η δεκάτη έκτη Σεπτεμβρίου ημέρα Δευτέρα, όλος ο κόσμος εδόθη εις τον τρυγητόν και ο καιρός καλός ξηρός. 
Τη Κυριακή 15 μηνός μας



[1] Από δω και κάτω σε πολλές περιπτώσεις γράφει την ημερομηνία αναγραφής του κειμένου και οι αναγραφές γίνονται πιο τακτικές όσο πυκνώνουν τα γεγονότα. Η Χρονολόγηση όλων των παρακάτω των γεγονότων γίνεται με το παλαιό ημερολόγιο. Η εξέγερση της Δράμας έγινε στις 28 και 29 Σεπτεμβρίου του 1941σύμφωνα με το νέο ημερολόγιο, με καθοδηγητή τον Παντελή Χαμαλίδη, με το ψευδώνυμο Αλέκος, μέλος του Μακεδονικού Γραφείου του ΚΚΕ. Το βράδυ της 28ης Σεπτεμβρίου ένοπλη ομάδα των εξεγερμένων επιτέθηκε στο εργοστάσιο ηλεκτροφωτισμού Δράμας και  το κατέστρεψε. Την επομένη 29 Σεπτεμβρίου 1941 οι εξεγερμένοι, οι οποίοι ξεσήκωσαν μεγάλες ομάδες του πληθυσμού κατέλαβαν όλα τα χωριά του νομού Δράμας και κάποια του νομού Σερρών και Καβάλας. Σύμφωνα με το βιβλίο των Δημήτρη Πασχαλίδη κα Τάσου ΧατζηαναστασίουΤΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΤΗΣ ΔΡΑΜΑΣ (ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ- ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 1941) Εξέγερση ή Προβοκάτσια;. ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ, ΔΡΑΜΑ ,2003 οι εξεγερμένοι σκότωσαν 104 και τραυμάτισαν 105 Βουλγάρους και Έλληνες συνεργάτες των Βουλγάρων (βουλγαρικά στοιχεία) ή 47 και 9 αντίστοιχα (ελληνικά στοιχεία της έρευνας, τα οποία δεν περιέχουν 79 νεκρούς και 89 τραυματίες κατά τις συγκρούσεις καταδίωξης των εξεγερμένων). Οι Βούλγαροι αντέδρασαν άγρια χρησιμοποιώντας αεροπλάνα τα οποία πολυβολούσαν όποιον εκινείτο. Ως αντίποινα οι Βούλγαροι σκότωσαν άμεσα σε πολλά χωριά και στη Δράμα είτε μετά από δίκη σε στρατοδικεία  2140 Έλληνες μεταξύ των οποίων και τον Παντελή Χαμαλίδη. Οι έλληνες εθνικιστές κατήγγειλαν την εξέγερση στους Γερμανούς ως προβοκάτσια των Βουλγάρων και των κομμουνιστών.  Το καλοκαίρι του 1941 ενεπλάκη στο πόλεμο με την Γερμανία και η Σοβιετική Ένωση και ο ηγέτης της Ιωσήφ Στάλιν έβγαλε διάγγελμα που καλούσε όλους τους κομμουνιστές σε όλο τον κόσμο να επιτεθούν στη ναζιστική Γερμανία. Το ΚΚΕ μετά τις μαζικές αποδράσεις των στελεχών του ανασυγκροτείται και στις 1-3 Ιουλίου συνέρχεται στην Αθήνα η 6η ολομέλεια της Κ.Ε, αποφασίζεται ότι «… οι κομμουνιστές πρέπει να υποστηρίζουν κάθε προσπάθεια που θα τείνει στη συντριβή του φασισμού και στην υπεράσπιση της Σοβιετικής Ένωσης». Το Μακεδονικό γραφείο του ΚΚΕ υιοθέτησε αυτή τη γραμμή, και φαίνεται ότι ενέκρινε το εγχείρημα της Δράμας, ίσως όχι με την μορφή που πήρε. (Ανάλογο εγχείρημα με τραγικές συνέπειες έκανα και οι Γιουγκοσλάβοι κομμουνιστές το καλοκαίρι του 1941). Σίγουρα προσπάθησε την τελευταία στιγμή να σταματήσει την οργάνωση της Δράμας σ’ αυτή τη πρόωρη εξέγερση, αλλά η οδηγία δεν έφτασε στο γραφείο της Δράμας. Εκ των υστέρων καταδίκασε την ενέργεια αυτή και έστειλε τη Χρύσα Χατζηβασιλείου στη Θεσσαλονίκη η οποία απόλυτα καταδίκασε την ενέργεια αυτή και υποστήριξε ότι όλη η αντίσταση πρέπει να περάσει μέσα από το νεότευκτο ΕΑΜ.
Για να είμαστε δίκαιοι πρέπει να πούμε ότι σύμφωνα με τον Φλάισερ, και μαρτυρίες από τοπικούς αγωνιστές το Μακεδονικό γραφείο είχε αρχίσει αντιστασιακή δράση από την πρώτη στιγμή της κατάρρευσης του μετώπου, (πρώτη ενέργεια να μαζέψει, και διασφαλίσει τον οπλισμό τω υποχωρούντων από το μέτωπο ελλήνων οπλιτών) πριν η ναζιστική Γερμανία επιτεθεί στην ΕΣΣΔ. Ήδη τον Σεπτέμβριο του 1941 υπήρχαν κομμουνιστές αντάρτες στα όρη της Λεκάνης μεταξύ των νομών Δράμας και Καβάλας

1   127το οποίον κατέβαινε μέχρι 10 μέτρα χαμηλά και έρριπτε τας σφαίρας του. Μία βόμβα έπεσε εις τα αλώνια έμπροσθεν του Γεωργίου Κ. Λαζάρου εντός μιας παλιάς αχυρώνας. Το μέρος ήταν απαλόν και η βόμβας εχώθη 31/2 μέτρα εντός της γης, αι πέτραι όμως της αχυρώνας ως και τα βλήματα των[1] έφθασαν προς το μέρος μας καθώς βλήμα πέτρας 3 οκάδων έπεσε εις την οικίανΤσιαμπούση, εις του Νάσου Τσιώτα  μία πέτρα 2 οκάδων, εις του Ιωνά. Πακαλτού μία πέτρα 3 οκ[άδων], ετέρα έμπροσθεν εις τον δρόμον εις του Μανούσου το σπίτι και εις πολλάς [άλλας] οικίας. Το πολυβόλον έθραυσε τα κεραμίδια εις το γραφείον του Συνεταιρισμού κοντά εις την Γέφυραν έπεσε βλήμα πέτρας και έθραυσε την γωνίαν του τοίχου. Εις πολλά μέρη έπεσαν και βλήματα της βόμβας. Τα πέριξ σπίτια εσκεπάσθησαν από χώμα σαν να ήτο δύο δάκτυλα χιόνι, διότι το μέρος όπου έπεσε η βόμβα ήτο το χώμα άσπρο ‘χλάκος’. Ετέρα βόμβα μικράς δυνάμεως έπεσε κοντά στο γήπεδο ήτο όμως εμπρηστική και δεν έφερε μεγάλη ζημία. Ετέρα παρακάτω άνευ ζημίας, η πρώτη ήτο μεγάλης ποσότητος των 250 κοιλών, διότι εις όλο το χωριό έπεσαν μικραίπέτραι και χώματα.
1   128 Αυτά έσπασαν τα τζάμια εις τα παράθυρα, τα οποία και από την βοήν και τον κρότονεθραύθησαν εκεί κοντά. Διήρκεσε επί δύο ώρας, το αεροπλάνον έφευγε και πάλιν ήρχετο οπίσω με τον συνεχή πολυβολισμόν του. Εις όλα αυτά και πάλιν δεν ξεύρωμε περί τίνος πρόκειται. Τι είνε η αιτία των βομβαρδισμών. Το απόγευμα εμάθαμε ότι πρόκειται περί κομμουνιστικής επαναστάσεως και ότι από το χωριό μας έχουν τον Ν. Κουκούτσικαν, Π. Κασάπη εις το κρατητήριον, ως και τον Ι. Αλεξανδρήν. Αυτούς τους έκλεισε ο Δήμαρχος κατά διαταγήν από τον σταθμόνΑγγίστης όπου ήλθε το Β[ουλγάρικον] Στρατοδικείον. Οι πυροβολισμοί, οι βομβαρδισμοί, από κανόνια συνεχώς ακούονται προς τα μέρη της Δράμας. Μαθαίνομε ότι το  Κωτολείβος[2] καίεται, τα κανόνια πέφτουν όπως ο πόλεμος, πόθεν να μάθης; Έξω από το χωριό απαγορεύεται πολύ αυστηρώς [να εξέλθης]. Ο Δήμαρχος μας συνιστά πειθαρχίαν και υπακοήν. Ευτυχώς διά το χωριό μας ήτο το μέγα γεγονός της καλωσύνης ότι ήλλαξε ο Δήμαρχος τη 14 Σεπτεμβρίου τη ίδια ημέρα μας ήλθε είς πολύ ευγενής κύριος ο οποίος πρέπει να ονομασθή
129 σωτήρ της κοινότητος μας. Ήτο εγγράματος και σκεπτικός, όλως αντίθετος του πρώην. Μας έσωσεν από βέβαιον θάνατον, καθώς θα γράψωμε παρακάτω. Τη Τρίτη[3] το απόγευμα παρουσιασθήκαμε έμπροσθέν του και τον παρακαλέσαμε όπως μας φυλάξει από τα κακοποιά στοιχεία, τα οποία ευρίσκονται έξωθεν της Τσερεπλιάνης.[4] Μας είπε ότι δυνάμεθα [ότι όλοι μαζί ότι είναι ] καλόν διά το χωριό να το κάμωμε και μας είπε ότι απόψε πρέπει να μην κοιμηθούμε. Όλον το χωριό να είναι επί ποδός και άμα εισβάλλουν οι κομμουνισταί, να τους διώξουμε με κάθε τρόπον. Διότι η παραμικρά υποδοχή εκ μέρους μας και το χωριό θα γίνη στάχτη. Μας διηγήθη τα συμβάντα της


[1]Εννοεί τα θραύσματα
[2]Μάλλον εννοεί το χωριό Φωτολίβος, το οποίο βρίσκεται κοντά στην Αλιστράτη και στο μέσον περίπου της απόστασης της Πρώτης από την Δράμα
[3]30( 17) Σεπτεμβρίου
[4]Χωριό του νομού Σερρών, σήμερα με το όνομα Ηλιοκώμη, προς το βουνό του οποίου υποχώρησαν οι εξεγερμένοι της Δράμας για να σωθούν από τις σφαγές των Βουλγάρων.
s  Τσερεπλιάνης [και] της Κορμίστης[1], δηλαδή πως οι κομμουνισταί έσφαξαν τους ευρισκομένους Βουλγάρους[2] και έκαυσαν τα βιβλία του Κ[οινοτικού} γραφείου, ότι πήραν το ραδιόφωνον και ευρίσκονται έξω από την Τσερέπλιανην, έτοιμοι να εισβάλλουν εδώ και ότι κινδυνεύω και εγώ και ο Γραμματέας μου, ως και οι δύο χωροφύλακές μου, ότι ημπορείτε όμως κάμητε. Πάσα κίνησις των χωρικών θα παταχθή αγρίως άμα φθάση ο στρατός και τα αεροπλάνα.
130 Μας συνεβούλευσε σαν να ήτο από [το] χωριό μας και τον ακούσαμε. Μας είπε να βγούμε απόψε προς φύλαξιν του χωρίου 100 άτομα και μείς φωνάζαμε ότι θα βγούμε όλοι. Από τη 6 ώρα όλοι μικροί και μεγάλοι φρουρήσαμε το χωριό με τους δύο χωροφύλακας και με τους δύο αγροφύλακας μας. Τη 7 ώρα της ίδιας ημέρας ο Δήμαρχος μας [μόλις] ενύκτωσε πήρε τον γραμματέα και τον χωροφύλακα και έφυγε εις τον σταθμόν, φοβούμενος να παραμείνη εδώ και έκαμε καλά διότι οι κομμουνισταί εάν εισήρχοντο θα τους έσφαζαν και τότε αλοίμονον μας. Μας εφύλαξε ίνα τους φυλάξωμε και μείς και πάλιν όμως έφυγε, χωρίς ο κόσμος να ξέρη ότι έφυγε, αν και τον επρότειναν ίνα τον κρύψωμε. Εάν ήτο ο άλλος ο Δήμαρχος ο πρώτος θα ήτο συμφορά μεγάλη διά το χωριό μας, διότι εκείνος είχε πολλά δεδόμενα, είχε πολλούς ξυλίσει αδίκως, είχε πολλούς εχθρούς, και την στιγμήν αυτήν θα έδιδε αφορμάς, προς κίνησιν, φόβος θα υπήρχε μήπως εκραγή το κίνημα και εδώ διότι οι κομμουνισταί τη Τρίτη 17, το εσπέρας ήλθον μέχρι σταις Αλοβίτσες[3]
1   131 πυροβολούντες προς το χωρίο και ο κόσμος εκρύφθη αμέσως, αλλά τα περίπολα τους πυροβόλησαν. Άρχιζαν ταις φωναίς των και έφυγαν αμέσως και ήλθον [πάλιν] την ίδιαν νύκτα από το μέρος του βουνού και εδιώχθησαν. Ο Ενωμοτάρχης και αυτός σύμφωνος με ημάς τους πυροβόλει τακτικά και ετηλεφώνει τα γεγονότα εις τον Δήμαρχον, ο οποίος ευρίσκετο εις τον σταθμόνΑγγίστης.

Εις την Τσερεπλιάνην επίσης τους απείλησαν και ειδοποίησαν εις τον σταθμών [Αγγίστης] τα γεγονότα. Οι κάτοικοι μόνον της Κορμίστης, ο λαός εσιώπησε και δεν ειδοποίησε τα γεγονότα εις τον σταθμόν. Φήμαι ότι οι κομμουνισταί ήσαν 200, άλλοι τους λέγανε 500. Φυγάδες οικογένειαι ήλθαν από το Κωτολείβος μας λέγουν ότι ο δρόμος μέχρι το Κούρεβο, ήταν γεμάτος και ότι συγκεντρώνονται ίνα εισβάλουν εις το χωριό μας. Το αεροπλάνον τους ρίπτει διαρκώς, ρίπτει 5 βόμβας εις την Τσερεπλιάνην, 5 βόμβας εις την Κορμίσταν, καταστρέφουν οικίας, ούτοι όμως κρύπτονται και δεν φεύγωσι. Τη Τετάρτη 18[4] τρέχοντος ήνοιξαν πυρ με τον στρατόν, ο οποίος ήτο πολύ


[1]Λόγω της αναχώρησης των Βουλγαρικών αρχών δόθηκε η εντύπωση ότι το κίνημα επικράτησε σε όλα τα χωριά του Παγγαίου.
[2]Η έρευνα των Δημήτρη Πασχαλίδη κα Τάσου ΧατζηαναστασίουΤΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΤΗΣ ΔΡΑΜΑΣ (ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ- ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 1941) Εξέγερση ή Προβοκάτσια;. ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ, ΔΡΑΜΑ ,2003, αναφέρει έναν μόνον τραυματία βούλγαρο στην Κορμίστα.
[3]Τοποθεσία έξω από το χωριό
[4]1η Οκτωβρίου με το νέο ημερολόγιο.

ο  Ολίγος και πάλιν όμως τους έδιωξε τους κομμουνιστάς μέχρι έξωθι της Κορμίστης
1    132 και εδόθη η αιτία ίνα σφαγώσι μερικοί[1] κάτοικοι της, διότι οι κάτοικοι περίτρομοι έφυγαν εις τα βουνά και γυναικόπαιδα ακόμη. Οι μένοντες εφονεύθησαν κατ’ άλλους μεν 82, κατ’ άλλους 120. Αυτά μαθαίνωμε από τον κόσμον θετικά πράγματα δεν ξεύρωμε διότι ο αποκλεισμός διαρκεί, η Τρίτη ημέρα του αποκλεισμού και δεν ημπορούμεν να έβγομε έξω από το χωριό. Αι περιπολίαι διαρκούν κάθε βράδυ και όλοι μας φρουρούμε. Αι βόμβαι πίπτουν διαρκώς από το αεροπλάνο όπου βρίσκει κόσμονσυγκεντρωμένον εις τα περίχωρα, εις τους δρόμους, εις τον κάμπον. Τα κανόνια ακούονται προς τα μέρη της Δράμας. Φήμαι ότι εκάη το Κωτολείβος, κι ότι εκάη μερικό μέρος της Πρωσοτσάνης. Φήμαι περί καταστροφής Δοξάτου[2] - Ανδριανής – Τσατάλτζας και λοιπών περιχώρων των.


[1]Σύμφωνα με την Ιστορία της Κορμίστας αναρτημένη την ιστοσελίδα του Δήμου Αμφίπολης «Κατά τη βουλγαρική κατοχή και μετά την εκδήλωση του, λεγομένου «κινήματος της Δράμας», η Κορμίστα χαρακτηρίσθηκε ως «χωριό επαναστατικό», γιατί βρέθηκε στο δρόμο των ανταρτών, που προσπαθούσαν να καταφύγουν στην Εικοσιφοίνισσα, καταδιωκόμενοι από τα βουλγαρικά στρατεύματα.
'Έτσι, το πρωί της 1ης Οκτωβρίου 1941, βουλγαρικό απόσπασμα προερχόμενο από τη Δράμα, αφού συγκέντρωσε με δόλο όσους κατοίκους του χωριού μπόρεσε, διαχώρισε τους άνδρες από τα γυναικόπαιδα και, κρατώντας τα τελευταία σε κατάσταση ομηρίας (για να εξασφαλίσει τη νομιμοφροσύνη των ανδρών), οδήγησε 125 περίπου άνδρες στο υπόγειο του Κοινοτικού Καταστήματος, όπου επιχείρησε με πολυβολισμούς και χειροβομβίδες να τους εκτελέσει. Οι άνδρες αντιστάθηκαν, έριξαν μια από τις χειροβομβίδες που τους πέταξαν στο ένα πολυβόλο και στη σύγχυση που προκλήθηκε μερικοί κατόρθωσαν να διαφύγουν. Δυστυχώς αυτοί ήταν λίγοι, γιατί οι Βούλγαροι συνήλθαν από τον αρχικό αιφνιδιασμό και τελείωσαν το έργο τους, δολοφονώντας 91 άτομα από ηλικίας 16 έως 70 ετών. Ο μέσος όρος ηλικίας των εκτελεσθέντων είναι 36 ετών.
Τις επόμενες δυο ημέρες, κατά τις εκκαθαριστικές επιχειρήσεις που έκανε στο Παγγαίο δύναμη δυο ταγμάτων και μιας πυροβολαρχίας υπό τον Αντισυνταγματάρχη της φρουράς Δράμας, Ηλία Μπεκιάρωφ, εκτελέσθηκαν στο Παγγαίο άλλοι δυο κάτοικοι της Κορμίστας.
Κατά τους επόμενους μήνες βρήκαν το θάνατο άλλοι τέσσερες κάτοικοι  της Κορμίστας, που είχαν συμμετοχή στο ‘κίνημα της Δράμας’».

[2]Το βράδυ (στις 9) της 28ης Σεπτεμβρίου 1941 μία ομάδα ανταρτών (25-33 άτομα) με ορμητήριο το ΤσαλΝταγ (όρη Λεκάνης) και με αρχηγό τον έφεδρο ανθυπολοχαγό, δικηγόρο Χρήστο Καλαϊτζίδη από τον Νικηφόρο μπήκε στο Δοξάτο και πήρε τους άντρες της ομάδας του χωριού από τα σπίτια τους. Στις 11 το βράδυ οι αντάρτες επιτέθηκαν και πυρπόλησαν το σταθμό χωροφυλακής του Δοξάτου, σκότωσαν 8 και τραυμάτισαν άλλους Βούλγαρους χωροφύλακες. Ανάμεσα στους Βούλγαρους τραυματίες ήταν και ο Νομάρχης Δράμας ΒασίλΓκεοργκίεφ, ο οποίος είχε σπεύσει στο Δοξάτο μαζί με 16 χωροφύλακες και ένοπλους πολίτες. Οι αντάρτες στη συνέχεια κατέφυγαν στο ΤσαλΝταγ και τους ακολούθησαν 200 περίπου Δοξατινοί. Τις πρωινές ώρες της 29ης Σεπτεμβρίου βουλγαρικό απόσπασμα μπήκε στο Δοξάτο, ενώ βουλγαρικό αεροπλάνο βομβάρδισε τα ακρινά σπίτια. Οι Βούλγαροι συνέλαβαν 200 περίπου κατοίκους, τους οδήγησαν στο σπίτι του Πέτρου Ηλιάδη κοντά στη θέση «Πευκάκια» και ολόκληρο το βράδυ μέχρι και τα ξημερώματα της 30ής Σεπτεμβρίου οδηγούσαν ομάδες των 15-20 ατόμων σε απόσταση ενός χιλιομέτρου, στο δρόμο προςτην Αδριανή, για εκτέλεση. Σύμφωνα με τους Δ. Πασχαλίδη και Τάσο Χατζηαναστασίου, οι Βούλγαροι εκτέλεσαν στο Δοξάτο 182 Έλληνες (166 ντόπιους και 16 από άλλες περιοχές) ενώ 18 Δοξατινοί σκοτώθηκαν σε άλλες περιοχές –σύνολο 200 θύματα.

[1]Σύμφωνα με τους Δ. Πασχαλίδη και Τάσο Χατζηαναστασίου, οι Βούλγαροι εκτέλεσαν στο Σταθμό Αγγίστης 24 άτομα
[1]3 Οκτωβρίου
[1]Κοντινό χωριό σήμερα Μικρό Σούλι (δες Χάρτη της περιοχής στο τέλος του κειμένου) 
π πολύ στενή και δύσκολη, μόνον εις τον Δήμαρχον μας στηριζόμεθα και ελπίζομε την ζωήν μας. [Ο] οποίος διαρκώς μας παρηγορεί, ότι
1   135 μόνον τα χωρία τα οποία θα αναμιχθώσι εις το κίνημα, μόνον εκείνα θα πάθωσι.
21 Σεπτεμβρίου, (4 Οκτωβρίου), ημέρα Σάββατον περί ώραν 10 μαθαίνομε ότι ο [βουλγαρικός] στρατός ήλθε εις το μέρος της δεξαμενής και είνε μέχρι 250 άνδρες  με πολυβόλα και κύκλωσε το μέρος προς το βουνό. Ο κόσμος εκρύβη, τα παιδιά [όμως] τους πλησίασαν και τους δώσανε σταφύλια και νερό και καπνό, αλλά[αυτοί] αρνούνται την παραλαβήν. Μετά δύο ώρας ήλθε και ο διοικητής των, είς αντισυνταγματάρχης[1] ο οποίος ήτο πολύ άγριος και δύσκολος εις την ομιλίαν του, δεν ομιλούσε και πολύ. Άμα ήλθε ζήτησε πληροφορίας από τον Δήμαρχον, από τον ενωμοτάρχην περί της διαγωγής μας, οι οποίοι μας υποστήριξαν. [Αντιμετώπισαν όμως] μεγάληνεπιμονήν του Διοικητού όπως σφαγώσι τουλάχιστον 50 άνδρες, οι οποίοι κατηγορούντο άλλοτε ως κομμουνισταί. Ο Δήμαρχος επέμενε[2]  και επείσθη ύστερον ο διοικητής. Τους κρατουμένους όμως εις το τμήμα 6 άνδρες όπου έγραψα προχθές, μόλις τους είδε και τους ρώτησε από πού είνε, και άμα άκουσε ότι κατάγονται από τα χωριά, τα οποία υποστήριξαν τους επαναστάτους αγρίεψε και διέταξε αμέσως να τουφεκισθούν και τους ήρπασε ο αξιωματικός και τους ετουφέκισε
1   136 εις το μέρος κούμλοι κάτωθεν του δημοσίου δρόμου εις του Τσαλίκη το χωράφι. Ο δήμαρχός μας, όταν τους έφεραν, τα παιδία από το Δοξάτον τα ελυπηθη και καθώς ο διοικητής έβλεπε προς τα δεξιά, τα έσπρωξε τα παιδιά αριστερά και ανεμίχθησαν με τους πολίτες και μόνον του 4 παρουσίασαν εμπρός και εγλύτωσαν τα παιδιά προς χάριν του δημάρχου. Αυτά τα είδα με τα μάτια [μου]. Καθώς και δύο Κορμιστινούς τους οποίους διέταξε ο δήμαρχος να μην τους βγάλουνε από το κρατητήριον και να φύγουν από το παράθυρον, το οποίο το ήνοιξε ο ενωμοτάρχης. Ύστερον όταν ο στρατός ήθελε να φύγη, ημείς άμα είδαμε ότι γλυτώσαμε φωνάξαμε όλοι – Ούρα – και εζητήσαμε όπως ο στρατός μη φύγη νηστικός αλλά να παραμείνη. Τους δώσαμε τροφάς, ο κόσμος εσκόρπισε αμέσως όπου ήτο συγκεντρωμένος έμπροσθεν του Γραφείου και έφερε σταφύλια. Πετιμέζι και διάφορα άλλα τροφίματα, όρνιθας και άρτους πολλούς και [εις τους] εδώ και εις τους ευρισκομένους εις την δεξαμενήν και τσιγάρα και νερό, το οποίον ήτο και πολύ ολίγον, διότι αι βρύσαις  ήτο κομμέναι, διότι ήτο το νερό ολίγο.
   137 Εκάθησαν περί τας δύο ώρας και μετά φύγανε όλοι δια το Ροδολείβος και μόλις φύγανε ο Δήμαρχος έβαλε λόγον έμπροσθεν του γραφείου και μας είπε τας δυσκολίας, τας οποίας του έδωσε ο διοικητής του στρατού και όλοι μας τον εχειροκροτήσαμε και αυτόν και τον ενωμοτάρχην. Τότε μας είπε ότι μας χαρίζη και την ζωήν εις τον Β. Ξόνογλου, ο οποίος συνελήφθη εις το βουνό κρυμένος, διότι ήτο εξόριστος και αυτός παρέμεινε εδώ και συνελήφθη και η θέσις του ήτο δύσκολος. Αυτή η ημέρα αυτό το Σάββατον θα μας


[1]Δύο συντάγματα βουλγαρικού στρατού και η αεροπορία ανέλαβαν να καταστείλουν την εξέγερση. Ο διοικητής του συντάγματος που έφθασε στην Πρώτη ήταν ο Μπεκιάρωφ, υπεύθυνος για τα άγρια αντίποινα και τις σφαγές που έγιναν στα νότια χωριά του νομού Δράμας και τα χωριά του Παγγαίου.
[2]Στο χειρόγραφο υπέμεινε
α   αλησμόνητον διά τα γεγονότα της κοινότητος μας. Ο στρατός έφυγε μεν αλλά διέταξε και πάλιν την περιπολίαν μας και πάλιν την φρούρησιν μας. 

Επιμέλεια : Παύλος Π.Νούνης


 photo signature_zpsd2a79fd8.jpg